Tuesday, September 5, 2017

మనుసుల మాట 15

.                                             

నేటి యువత హేర్ స్టైల్, డ్రెస్ స్టైల , ఫుడ్ స్టైల్, అంటూ తమ లైఫ్ స్టైల్  కు  సినిమా హీరోలను, క్రికెట్ స్టార్ లను ఆదర్శంగా తీసుకొని సమాజానికి ఏమి ఆదర్శమై నిలుస్తున్నదో  చూద్దామా !

ఒక మానసిక శాస్త్ర నిపుణుడు ఏమంటాడంటే , ఎవరైనా ఒక వ్యక్తి తనకు  ప్రత్యేకమైన గుర్తింపుకోసం అందరికీ భిన్నంగా ఒక చెవికి రింగు వేసుకున్నా, వెంట్రుకలను విభిన్నంగా కత్తేరించుకున్నా దాని ఉద్దేశం ఏమిటటా అంటే ఆ మనిషి తనను జనం గుర్తించాలనే తపనలో పడిపోయాడని అర్థం ఆట. వాఖ్యానించే వాళ్ళు రకరకాలైన వ్యాఖ్యలు చేస్తూనే ఉంటారనుకో. మనిషి పుట్టుకతోనే గుర్తింపు కోరుకుంటాడనీ , అందుకే తల్లి కడుపులో నుండి బయటకు రాగానే కేర్ కేర్ మని గట్టి గట్టి గా మొత్తుకుంటాడని వాదిస్తుంటారు. కాక పోతే శిశువు సమశీతోష్ణంగా ఉన్న తల్లి కడుపుల నుండి భయంకరంగా ఉండే బయటి వాతావరణానికి రాగానే భరించ లేక భాధతో ఏడుస్తుంది, అది నిజం, బౌతికం కంటికి కనిపించేది. అలాగే ఆకలి కూడా కారణం. కొందరేమో గుర్తింపు ఆకలని అంటున్నారు.

వయసు వంక తీరుస్తది అంటారు. మనిషి ఎట్లా ఉన్నా యుక్త వయసుకు వచ్చిన తర్వాత అందంగా కనిపిస్తుంటారు. దానికి కారణం శరీర నిర్మాణం లో వచ్చిన ఎదుగుదల,  అంతర్గతంగా జరిగుతున్న రసాయనిక మార్పులు,సమతల  హార్మోన్ల విడుదల . యవ్వనమే ఒక సుందరమైన , అందమైన అనుభూతి. తనలో ఏ నైపుణ్యం లేదు అనుకొనే ఒక ఆత్మ న్యూనతా భావానికి గురైన కొంత మంది యువకులు ఏదో తీరుగా తమకు గుర్తింపు దొరుకాలే అన్న తపనతో  ఓ చెవి పోగు ధరించడం, మోకాళ్ళు చిరిగిన లాగులు తొడుక్కోవడం, ఎవడో చేసుకొన్న హేర్ స్టైల్ తనకు కూడా బాగుంటుందని అడ్డగోలు గా కత్తిరించుకొని సెల్ఫీలు దిగి దొస్తు గాళ్లకు పంపుకొని మురిసి పోవడం , జీవితం అంటే అదే , అదే గొప్ప థ్రిల్లింగని, అదే ఎంజాయ్ మెంట్ అని చాలా మంది యువత భ్రమల్లో బతుకడాన్ని  గమనిస్తున్నాము. నా ఈ రాతలు ఏ యువత చదువక పోవచ్చు.  కానీ ఒక బాధ్యత గల పౌరీనిగా ఇది వాళ్ళకు చేరాలన్న తపనతో,  చేరక పోతుందా అన్న ఆశ తో  రాస్తున్నాను.

ఒక భగత్ సింగును , ఒక ఆజాద్ చంద్ర శేకర్ ను, ఎందుకు ఆదర్శంగా చూస్తారంటే యువకులైన వాళ్ళు త్మ సుఖాలకోసం గాకుండా  దేశ అవసరాలకోసం జీవించారు. కాని నేటి యువత వాళ్ళ ఫాషన్ ప్రపంచం కోసం జీవిస్తున్నారు.

మొన్న ఈ నెల 2,3 తేదీలల్లో హైద్రాబాద్ లో , కొ ఆర్డినేషన్ ఆఫ్ డెమోక్రటిక్ రైట్స్ ఆర్గనైజేషన్ వాళ్ళ మీటింగ్ విన్నాను. సోనీ సోరీ అని ఒక సామాన్య స్కూల్ టీచర్ ,  సర్కారు బలగాలు ఆమె పైన జరిపిన అత్యాచారం , అఘాయిత్యం , దాస్టీకమ్ వలన రాజ్యాంగ బద్దంగానే రాజ్యం పైన తిరుగుబాటు చేసింది. ఇప్పుడు ఆమె లక్షలాది గిరిజన ప్రజల ఆరాధ్య దైవం అయింది. ఆమె రూపం అందామా చిన్న ఆకారం, బక్క పలుచటి శరీరం, చామన ఛాయ రంగు,ఇప్పటికే ఒక సారి మొఖం పైన ఆసిడ్ దాడి జరిగిన ఫలితంగా కమిలి పోయి ఉన్న ముఖ ఛాయ, అయినా !  ఆమె లెజండ్. అందరూ ఆమెను అభిమానంగా చూడడానికి ,ఆరాధనతో ప్రేమపూర్వకంగా ఆశీర్వదించడానికి కారణం ఆమె తోటి ప్రజల పట్ల చూపు తున్న కన్సర్న్, పంచుతున్న ప్రేమ, సాటి వారి పట్ల కనబరుస్తున్న బాధ్యతాయుతమైన ప్రవర్తన.  అంతే గాని ఆమె గుర్తింపుకు ఆమె గొప్పదనానికి ఆమె రూపం గాని ఆమె పేదరికం కానీ అడ్డుకాలేదు.  కనుక కారు ఉంటేనో , బంగ్లా ఉంటేనో, బుల్లెట్ బైక్ ఉంటేనో, వెరైటీ కటింగ్ ఉంటేనో, చెవికి రింగో, చేతికి బంగారు బ్రాస్ లెటో ఉంటే నో తాము గొప్పవారిగా గుర్తించబడుతాము అనుకోవడమ్ ఒక భ్రమ. ఆ ! అట్లా  వచ్చే గుర్తింపు మరి వేరే గా ఉంటుంది , కానీ ఒక సోనీ సోరీకి , ఒక హిడిమా కు, ఒక భగత్ సింగ్ కు ఉండే గుర్తింపు ఉండదు.

ఉపాధ్యాయుల దినం.

                                                

పొద్దున్నే చంటి సురేశ్ అని నా పూర్వపు విద్యార్థి ఫోన్ . సార్ మీకు ఉపాధ్యాయుల దినం సందర్భంగా శుభా కాంక్షలు అన్నాడు. కొద్ది సేపటి తర్వాత అతని బ్యాచ్ కె చెందిన రాజేశ్వరి అనే అమ్మాయి పోనే చేసి అదే మాట చెప్పింది.

ఆ ఇద్దరి ఫోన్ కాల్ లు విన్న తర్వాత అప్పటి ముచ్చట్లు మీతో పంచుకుందామని ఇది రాస్తున్నాను. 1979 సెప్టెంబర్ లో మా నాయన చనిపోయిండు. అప్పుడు నాకు ఈ ప్రపంచమే శూన్యమే  అయిపోయింది. అప్పుడు మా అవ్వ, అక్కలు, నా భార్య అండగా నిలిచి నాకు ధైర్యాన్ని ప్రోది చేసిండ్రు. అనివార్యంగా అప్పుడు ధన్నవాడ మా ఊరు లో ఉన్న ఏకైక స్కూల్ అసిస్టెంట్ పోస్ట్ లోకి నేను బదిలీ చేయించుకొని వచ్చిన. 1982-83 అనుకుంటా స్వాతంత్ర దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా పాఠశాలలో నేను మద్యపాన నిషేదం మీద ఒక ఒగ్గు కథ రాసి  పిల్లలతో ప్రదర్శింప జేసిన. మంచి రెస్పాన్స్ వచ్చింది గ్రామస్తుల నుండి. అదీ ముఖ్యంగా మహిళల నుండి. ఆ ఒగ్గు కథ ప్రధాన కథకుడు చంటి సురేశ్. అందులో ఒక ఎరుకల సాని పాత్ర రాజేశ్వరి వేసింది.

ఆ సంవస్తరం కూడా ఈ యేడు తీరుగానే స్వాతంత్ర దినోత్సవం అయిన కొద్ది రోజులకే వినాయక చవితి వచ్చినట్టు ఉన్నది. నేను ఒగ్గు కథ ట్రూప్ ను తీసుకొని వినాయకుని మండపాలళ్ళకు వెళ్ళి వాళ్ళను అడిగి స్వచ్ఛందంగా దాదాపు ఆరేడు ప్రదర్శనలు ఇచ్చినమ్. ఎక్కడ అనుకుంటున్నరు ? మంతెనల. అక్కడంతా బ్రహ్మణులు, అదీ వినాయక మంటపం , అక్కడ  మద్యపాన నిషేధం మీద మేము  కథ జెప్పుడు. ఒక బ్రాహ్మడు ఆడికి అననే అన్నడు, ఏమిటిదయ్యా ఇది? మేం బ్రాహ్మణులమ్ , ఇక్కడ మద్య మాంసాలు ఎవ్వరమ్ ముట్టం . ఇక్కడ నీ లొల్లి ఏందయ్యా? అన్నడు. మేము కథ చెప్పుతున్నది నడీ మంథని లోని పోచమ్మ వాడ , రావుల చెరు కట్ట, మహా లక్శ్మి గుడి పక్కన ఉన్న గణేశ్ మంటపం ల. మా అధృస్ట వశాత్తు పోచమ్మ వాడల కొందరు కాపొల్లు ఉంటరు. వాళ్ళకు ఒగ్గు కథ అంటే ఇస్టమ్. మా పిల్లలు హరి హరి శంకరా హరి బ్రహ్మ దేవా విద్యజెప్పువాడా యిది బ్రహ్మ దేవా ... అన్న రాగం ఎత్తుకోంగానే వాళ్ళు మా ఆధీనం లోకి వచ్చేవాళ్లు, బస్ అయ్య గారి మాట ను వాళ్ళు సాగనీయ్యలేదు. రాజేశ్వరి ఎరుకలి సాని వేషం వేసుకొని ఎరుక చెప్పే తందుకు వచ్చేది. అప్పుడు సురేశ్ " ఏ ఊరు ఏ పల్లె ఓ ఎరుకలమ్మా - మా కెరుకా జెప్పమ్మా" ! ఆనంగానే రాజేశ్వరి "మా ఊరు ధన్నాడా మరి మాదేపురమూ జిల్లా కరీంనగరూ " అంటూ గజ్జెలు ఘల్లుమన పడదునికేదీ .వంతలు గా రాగం ఎత్తుకొని కంజర డప్పు వాయించే మా బోనగిరి శీను గాడు కంజర వాయించుడుల మా దండి సుతారిగాడు.  పోరాగాండ్లకు  నిండా పన్నెండేండ్లు నిండనోల్లాయే ,  పసి ప్రాయం అమాయకత్వం తో వాళ్ళు మద్యపానం సేవించడం వలన జరిగే అనర్థాలను చెప్తుంటే  జనం గుండెల్లో చొచ్చుక పోయీ మై మరిచి లీనం అయ్యేవాళ్లు. వాళ్ళ అనుభవాలతో జత పోల్చుకొనే వాల్లట .

ఆనాటి పన్నెండేండ్ల పసి పిల్లలు 35 ఏండ్ల తర్వాత నన్ను గుర్తువెట్టుకొని ఎక్కన్నో ఖమ్మం లో , కాటారం లో ఉన్న వాళ్ళు పొద్దుగాల పొద్దుగాల ఫోన్ చేయంగనే పాత సంగతులన్నీ యాదికొచ్చినై .  మనుసు మురిసిపోయింది .

నేను ఆ ఒగ్గు కథ రాయడానికి  నేపధ్యం మా ఇంటి చుట్టూ " నాయకపు" కులస్తులు , మరియు పూసవర్ల వాళ్ళు ఉండేటోల్లు. వాళ్ళు ప్రతి రోజు సాయంత్రం మద్యం సేవించి వచ్చి గొడువలు పడుతూ భార్యల ను కొట్టేటోల్లు . నా చిన్నప్పటి నుండి చూసేటోన్ని. నేను పెరిగి పెద్దగై ఉద్యోగం వచ్చి తిరిగి మా ఊరికి వచ్చేవారకు మద్యానికి అలవాటైన కొందరు చనిపోయి వాళ్ళ భార్యా పిల్లలు అనాధాలైన పరిస్తితి ఉండే. అది చూసి బాధతో రాసిన ఆ ఒగ్గు కథను అంతే ఆర్ద్రత తో ఆ పసి బిడ్డలు ఆడి పాడి  జనం లో కొందరిని అయినా మార్చినారణి తర్వాత జనం చెప్పగా విన్నము.  మహాదే పూర్లోని అప్పటి  మెడికల్ ఆఫీసర్ డా: రామ కృష్ణ రావ్ , గుమ్మళ్ళ పెళ్లి సర్పంచ్ దమ్మి రెడ్డి కూడా మేము కథలు చెప్పే చోటికి వచ్చి సందేశాలు ఇచ్చారు. రాత్రి పూట  ఆ పిల్లగాండ్లను వేసుకొని ఊర్ల పొంట తిరుగుకుంట మద్యపానం వద్దు బాబు అని 35 ఏండ్ల కిందట ఊర్లల్ల మమ్ముల చెప్పనిచ్చిన అప్పటి జనానికి ఇప్పటి జనానికి ఎంత తేడానో మనం గమనించ వచ్చు.

Tuesday, August 8, 2017

మనుసుల మాట 14 .

                                                    

" రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా నేరేల్ల లో దళిత బహుజనుల పైన పోలీసులు జరిపిన చిత్రహింసల పైన విచారణ జరిపించి దొషులను కఠినంగా శిక్షింప జేస్తా " అని ఆ నియోజక వర్గ ఎమ్మెల్లే మరియు మంత్రిగారైన కె టి ఆర్ గారు సెలవిచ్చారు.

బస్ ఇంకేంది, ఖేల్ ఖతమ్ దుక్నమ్ బంద్. అంతేనా? ఇన్నోద్దుల సంది నోరుదెరువని ఏలికలు వచ్చి ఎముడాల కాడ ఎదురుకునంగనే ఎతంత  సల్లారి పోయినట్టేనా? కొట్టిన దెబ్బలను, అయిన గాయాలను పుణికి చూసినంత మాత్రాన మంత్రమేసినట్టు మాని పోతయా? మీ ఉసురువోసుకోన్నోళ్లను ఊకేనే వదిలిపెట్టమని జోకొట్టి నంత మాత్రాన బుసగొట్టిన సర్పాలన్నీ బుట్టల వడ్డట్టేనా ? ఆ పోలీసు లాఠీలన్నీ వారం రోజుల పాటు ఊరికేనే వీళ్ళ శరీరాలను చీరి పోగులు పెట్టినయా? వాళ్ళ పక్కటేముకలు పుటుక్కు పుటుక్కుమని వట్టిగనే విరిగి పోయినయా? వాళ్ళ కిడ్నీలు కమిలి పోయి వట్టిగనే అవసాన దశకు చేరుకున్నయా? ఆ నరక బాధ భరించలేక పెయ్యంత వేడి వేడి ఆవిర్లు గక్కుతుంటే కమిలి పోయిన దెబ్బలకు , నోట్లే  నాలుక పిడుచ గట్టుక పోయి ,  మొత్తుకునే శక్తి లేక నోట్లే నుంచి వచ్చే పిల్లికూతల కీకలకు కడుపుల పేగులు నోట్లెకు వచ్చేదాకా ఏడ్చిన ఎడ్పులకు కార్చిన కన్నీళ్ళకు కారణమేవ్వడని  కె టి ఆర్ ను ప్రశ్నించగలరా ? ( ప్రశ్నిస్తే మల్లెన్ని తన్నులో ) అంత విచక్షణ రహితంగా  గొడ్లను కొట్టినట్టు ( అమ్మో! గొడ్లను కొడితే గో రక్షనోళ్ళు సావగొట్టరు? )  కొట్టేతందుకు పోలీసోళ్ళకు ఏమన్నా పిచ్చి లేసిందా ? ఎవ్వరి ఆదేశాలు లేకుంటనే గంతగణం  కొడుతరా? ప్రజలను ఇంతలా కొట్టి భయభ్రాంతులకు గురి జేయవలసిన అవసరం ఎవరికుంటది? ఆ ఇసుక , ఆ గ్రానైట్ , లారీల వైపు, క్వారీల వైపు కన్నెత్తి చూడ సాహసించని పరిస్తితి ఎవరి లాభం కోసం? ( అట్లని ఎవ్వడన్న నోరుదెరిచి అడుగ సాహసిస్తే కడమంచి వెంకటేష్ తీరుగా ఎల్లారెడ్డి పేట లాకప్ డెత్ కథే మరి . సర్కారా మజాకా ? )  .
మక్కెలిరుగ దంచి మలాం బూసుడంటే గిదేనేమో?

దళిత గిరిజన బహుజనులకు ఇదంతా కొత్తేమీ గాదు . ఇప్పటికీ తొమ్మిది వందల ఏండ్ల కిందట 12 వ శతాబ్దం లోనే తెలంగాణ చరిత్రకే గర్వకారణమైన ( ప్రత్యేక తెలంగాణ సాధన మాదేనని ఎట్లైతే గర్వంగా చెప్పుకుంటారో ) కాకతీయ చక్రవర్తుల కాలం లోని తొలి చక్రవర్తి ప్రతాపరుద్ర దేవుని కాలం లో ఇప్పుడు మేడారం గా పిలువు బడుతున్న మేడరాజు రాజ్యాన్ని మేడ రాజు కూతురైన సమ్మక్కను పెండ్లాడిన కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన పగిడిద్దే రాజు (కోయ) పరిపాలిస్తున్న కాలం. వరుసగా రెండు మూడు సంవస్తరాలనుండి వర్షాలు పడని కారణంగా పంటలు పండక పన్నులు చెల్లించ లేమని పగిడిద్దే రాజు చక్రవర్తికి మొరవెట్టుకుంటడు . కాదు కూడదు పన్నులు కట్టవల్సిందే నని రాజు హుకూమ్ జారీ జేస్తడు . ఈ అడివిని రాజు మొలేసి నీళ్ళు వొసిండా ? అడివిల కాయగసరు తిని బతుకున్న మనం పన్నులు కట్టకుంటే రాజు తలదీసి మొలేసేది ఉంటదా అని నమ్మిన కోయలు వాళ్ళ బతుకులు వాళ్ళు బతుకుతుంటరు .

పాయే! ప్రతాప రుద్రదేవునికి విషయం చేరే! ఉగ్రుడైన చక్రవర్తి తన సైన్యాలను పగిడిద్దే రాజు మీదికి యుధ్ధానికి పంపుతడు. సంపెంగ వాగు కాడ అడ్డమొచ్చిన జంపన్న ను అడ్డంగా నరికి చంపుతరు. పగిడిద్దే రాజును ఆయన కోయ సైన్యాలను ఊచ కోత  కొస్తరు. బరిలోకి దూకిన సమ్మక్కను పట్టపు రాణివి అవుదువు రమ్మని ప్రలోభ పెడుతరు . కానీ దేనికీ ప్రలోభ పడని , జంకని సమ్మవ్వ కరవాలమ్ దీసుకొని కదన రంగాన దునికి కడదాకా యుద్ధం జేస్తది . సమ్మక్క , ఆమెతో బాటు ఆమె కూతురు సారలమ్మ కూడా యుధ్ధం లో అమరులు అవుతారు. తమకు రక్షకులు గా నిలిచిన సమ్మక్క సారలమ్మలను (పేన్కు) పితృ దేవతలను చేసుకొని కోయలు ఏడాదికోసారి వాళ్ళను యాది జేసుకుంటరు. కొంత కాలం తర్వాత వాళ్ళ మనుసులకు అయిన గాయం మసక బారిన తర్వాత గిరిజనులను మాయ జెసి మళ్ళా పన్నులు వసూలు జేసుకొనే కొరకు గుర్రాల మీద ఒంటెల మీదా బెల్లం కుడుకలు పట్టుకొని సమ్మక్క జాతరను జరిపిస్తామని మేడారం జేరవస్తరు కాకతీయ రాజులు . ( నేరెళ్ళ ఓట్ల కోసం ఇప్పుడు కె టి ఆర్ వచ్చినట్టు)

రాజ్యం బహు క్రూరమైంది . అది సమ్మక్క సారలక్కలను చంపుతది మేడారం జాతర జరిపిస్తది . కొమురం భీమ్ ను చంపుతది జోడే ఘాట్ ల దర్బార్ వేడుతది . ఇంద్రవెల్లిల అమాయక గిరిజనుల పై తూటాల వర్షం  కురిపిస్తది  శాంతి సభలు జరుపుతది . చుండూరు, కారం చేడుల ఊచకోత కోస్తది అంతా ఉట్టిదే అంటది. నేరెళ్ళలో చావగొట్టి చెవులు మూస్తది , కొట్టినోని సంగతి చూస్త అంటది. 12 వ శతాబ్దం నుండి 21 వ శతాబ్దం వరకు ఎన్నో రాజ్యాలు వోయినై , ఎందరో రాజులు వొయిండ్రు ,. కానీ రాజ్యం స్వభావం మాత్రం మారలేదు. మారుతున్నదల్లా బాధలు భరిస్తూ మళ్ళీ మళ్ళీ వాల్లనే నమ్ముతున్న , ఆరాధిస్తున్న ప్రజలు మాత్రమే!

మా తల రాతలు ఇంతే , మా ఖర్మ ఇంతే, అని భరించగలిగిన ఖర్మ సిద్దాంతాన్ని పట్టుకొని వ్రేలాడే విధంగా ఉన్న మన మెదళ్ళకు పట్టిన ఆ బూజును వదిలించుకొనేదాక మేడారం, నేరెళ్ళలు మళ్ళీ మళ్ళీ పునరావృతం అవుతూనే ఉంటాయి.

Wednesday, July 12, 2017

మనుసుల మాట 13.

                                                          

ఇంటిమీద నాటిన బీర పాదులు , ఆనిగపు  పాదులు తీగలు యెల్లినై.ఈ రోజు  వాటిని పందిరి మీదికి ఎక్కించే పని జేసేవరకు పెయ్యంత చెమటలు పట్టినై. శుబ్రంగా స్నానం చేసిన తర్వాత ప్రాణానికి చాలా హాయి అనిపించింది. బయట వాతావరణం కూడా ఈ రోజు చాలా ఆహ్లాదంగా ఉంది. మిత్రుడు నాగేందర్ ను కలిసి వద్దామని ఈజీగా ఉంటుందని ఫ్యాంట్ టి షర్ట్ వేసుకొన్న. ఆ టీ షర్ట్ మా చిన్నోడు ,  నేను అమెరికా వెళ్లినప్పుడు నాకెందుకురా బట్టలు , చాలానే ఉన్నై , అన్నా వినకుండా కొన్ని బట్టలు తీసుకున్నడు. వానికి నా ఇస్టమ్   ఎట్లా తెలుసో గానీ నాకూ కొన్న వాటిలో ఒక చక్కని తెల్లటి టీ షర్ట్ అడ్డంగా ఆకుపచ్చ గీతలు ఉన్న టీ షర్ట్ తీసుకున్నడు. అదే వేసుకున్న. తెల్ల టీ షర్ట్ కు నాకూ ఉన్న అనుభూతి ఒక్కసారి మనుసుల మెదిలి నా బాల్యం లోకి  తీసుక పోయింది.  

నేను తొమ్మిదో  తరగతి చదువుతున్నప్పుడు అంతవరదాకా ఉన్న సత్యనారాయణ హెడ్ మాస్టర్ రిటైర్ అయితే రాఘవా చారి అని ఒక సాంప్రదాయ ఆచార్యులు హెడ్ మాస్టర్ గా వచ్చిండు.  ఆయనకు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలంటే చాలా ఇస్టమ్.  1966 రిపబ్లిక్ డే సందర్భంగా జరిగిన సాంస్కృతిక కార్యక్రమం లో గ్రామీణ కళలకు అవకాశం ఇచ్చిండు. అంత వరదాకా మా మంతెన హై స్కూల్ లో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు అంటే రామాయణ, మహాభారతాల పాత్రల " ఏక పాత్రాభినయాలు " , లేదా పౌరాణిక నాటకాలు వేద్దురు. కానీ మాకు గ్రామీణ కళల ప్రదర్శనకు అవకాశం వచ్చింది కనుక రామయ్య అనే మిత్రుడు నేను , ఇంకా రాజీ రెడ్డి అనే మరో క్లాస్ మేట్ , ముగ్గురం కలిసి ఎల్లమ్మ ఒగ్గు కథ చెప్పినమ్. తబలా, డోలక్, మృదంగ వాయిద్యాలు తెలిసిన మా మంతెన శ్రోతలకు మొదటి సారిగా మేము కంజీరా డప్పుసప్పుడుతో కథ జెప్పుడు షురూ జేసినప్పుడు బ్రహ్మాండమైన రెస్పాన్స్ వచ్చింది. ఆ రెస్పాన్స్ చూసిన మాకు  కథజెప్పుడు అయిపోయినంక మనకు తప్పకుండా ప్రైజ్ వస్తది అనుకున్నం . అనుకున్నట్టే మాకే ఫస్ట్ ప్రైజ్ వచ్చింది. మా ముగ్గురికి తెల్లటి టీ షర్ట్ లు బహుమతి గా ఇచ్చిండ్రు. అంతవరదాకా అంగీలు తొడుక్కున్న నాకు తెల్లటి టీ షర్ట్ బలే బాగున్నది అనుకున్న వేసుకొని చూసి. దాన్ని అట్లనే దాసి పెట్టుకోని సంకురాత్రి పండుక్కు ఇంటికి పోయినప్పుడు మా అవ్వకు చూపిన . ఎక్కడిది కొడుకా అని ఆరా దీసింది. విషయం చెప్పంగనే బాగ సంబుర పడి ,అయితే నువ్వు పోటీలల్ల కొత్త ఆంగి గెలుసుకచ్చినవా కొడుక  అని తన చేతుల తోటి నాకు ఆ ఆంగి, అంటే అదే టీ షర్ట్ తొడిగింది. ఆ రోజంతా తెల్లగా పాల తీరుగ మెరిసిపోతున్న టీ షర్ట్ తోటి ఊరంతా తిరిగి అందరికీ చూపి సంబుర పడ్డ. తెల్లారి ఆంగి ఇడిసినంక సబ్బువెట్టి పిండుకొని దాసిపెట్టుకున్న.

ఏప్రిల్ మాసం ల ఏడాది పరీక్షలు అయిపోయిన తర్వాత ఇంటికి వచ్చిన . వచ్కేవారకల్లా జొన్న కోతలు జరుగుతానై. జొ న్న పోతలు అన్నా, జొన్న కోతలు అన్నా ఆ కాలం ల రైతులకు పెద్ద పని, పెద్ద సంబురమ్, ఇంటిల్లిపాది అందరూ చీకటి తోటి  లేసిందంటే  పొద్దు చెండ్లల్లనే పొడిసేది. మా నాయిన ఎప్పుడు పుంజులుగుయ్యంగా పోయిండో గానీ లేసినంక వీన్ని మడ్ల చెండ్లకు పంపుమని మా అవ్వకు చెప్పి పోయిండట . నేను పొద్దుగాల లేసి ఇంటిముందట ఉన్న వేప చెట్టు నుంచి పలుకర పుల్ల ఇరుసుకొని పండ్లు తోముకుంటుంటే అవ్వ ఆ ముచ్చట చెప్పింది. నాకేమో తానం జెసి తెల్ల టీ షర్ట్ వేసుకొని దోస్తుగాళ్లతోటి గడుపుదామని ఉండే. అదే ముచ్చట అవ్వతొని చెప్పిన. అయితే మానాయే బిడ్డ మాపటీలి పోదువుగాని, పూర్ణం బూరెలు జేత్త నువ్వచ్చేవారకు అని బుదరిచ్చి పొమ్మన్నది. సరే ఇగ తప్పెటట్టు లేదని ఆ తెల్ల టీ షర్ట్ తొడుక్కోనే చేనుకు పోయిన. నేను పోయే వారకు నాయిన జొన్న సొప్పకట్టలను ఒక్క దగ్గెర గూడేత్తున్నడు . జొన్న చేను రాత్రి పూటనే కోస్తరు. ఎందుకంటే అప్పటికే ఎండలు బాగ ముదురుతై, ఎండెక్కిందంటే జొన్న ఆకులు కోసుక  పోతై. రాత్రి పూట మంచుకు మెత్తబడి ఉంటై కనుక తెల్లారక ముందే కోత కోసి మనుసులు ఇంటికి జేరుతరు. ఇన్టోల్లు మెదలను కట్టలు కట్టుకొని ఒక్కదగ్గర గూడేసుకోని ఆ సొప్ప గూళ్లను ఎడ్ల బండ్ల మీద ఇంటికి కల్లం లకు చేరేసుకొని ఓ మంచి రోజునాడు కంకి ఇరుసుడు షురూ జేస్తరు .  

నేను పొయ్యే వారకు నాయిన మా ఇంటి పాలేర్లు అందరు కలిసి సొప్ప కట్టలు కట్టి గూడేసుడు అయిపోయింది. నేను పోయినంక ఎడ్లను దెచ్చి బండ్లు గట్టినమ్. ఒగ పాలేరేమో అక్కడక్కడ మిగిలి పోయిన జొన్న కర్రలు ఒక్క దగ్గెర ఏరి కుప్పేస్తున్నడు. ఇద్దరు పాలేర్లు ఒగ బండి మెలుగుతున్నరు ( సొప్ప కట్టలను బండిల పేర్సుడు) . మా నాయిన బండి మెలుగుతే నేను సొప్ప కట్టలు బండి మీదికి ఇసిరి వెయ్యాన్నన్న మాట. రేకల పాల్లమ్ మెలిగే దాక ఇబ్బంది లేదు . రేకల పాల్లమ్ వచ్చేదాకా సొప్పకట్టలు పొడుగు మెలుగుతరు. రేకల మీదికి వచ్చిన తర్వాత  అడ్డంగా మెలుగుతరు. ఆ పని అందరికీ సరిగా రాకపోయ్యేది. మా నాయిన ఏ పనిల ఐనా గొప్ప సుతారికాడే. ఆయన పొడుగు మెలుగుడు అయిపోయింది అడ్డం మెలుగుతున్నాడు. ఒక్కక్క సొప్పకట్టాను పైకి పది పన్నెండు ఫీట్ల ఎత్తుకు ఇసురాలే. ఒక్కెక్క కర్రకు కంకి దాదాపు కడుముంతంత  , కడుముంతంత ఉన్నై. ఆ యేడు కంకులు బాగ మంచిగ ఏపినై ( పెరిగినై) . ఒక్క కంకి నలిస్తే అరుసోడు (పావుకిలో) జొన్నలు రాల్తై. బలిమిటికి , బలిమిటికి కట్టలు పైకి ఇసురుతున్న. ఇంతల ఒక కాటుక కంకి (ఫంగస్ వలన నల్లబడినవి) పలిగి నా తెల్లటి టీ షర్ట్ కు కర్రెటి మరక చేసింది. అయ్యో ఎంత పని అయిపాయే తొడుక్కోని రాకున్నా మంచిగుండు అని నేను నా షర్ట్ దిక్కు చూసుకుంటున్న. పైకి సొప్పకట్ట పోకపోయ్యేవరకు నాయిన వంగి కిందికి చూసేవారకు నేను షర్టును చూసుకుంటున్న. పని ఎవ్వరు సక్కగ చెయ్యక పోయినా ఆయినకు బాగ కోపం వచ్చేది. నేను కట్ట పైకి వెయ్యకుండా నా షర్ట్ దిక్కు చూసుకుంటా పని ఆపివేసినందుకు కోపం వచ్చి కర్రకు ఉన్న ఓ కంకిని విరిసి నా మీదికి విసిరిండు. కంకి తలుకాయకు తాకింది. టిపిక్కిన కిందవడ్డ. ఆర్రే కొడుకా అని బండి మీదినుంచి నాయిన కింద దునికిండట . రెండు చెవులు మూసి కంతలు నలిసిండట, ఏడుసుకుంట కండ్లు దెరిసిన. నిండిన కాడికి సాలనుకోని మెలిగిన  బండికి గిర్రసేరు తోని  కట్టేసుకొని ఇంటికి వచ్చినమ్. అవ్వకు విషయం దెలిసి నాయినను మస్తు కొప్పడ్డది. ఇగ ఈడు పనిజేత్తే మనం బతికినట్టే గాని  ఇంటికాన్నే ఉండనియ్ అని నాయిన బండి కొట్టుకొని చేనుకు పోయిండు. ఇంతకు ఇదే నయం అనుకోని తానం జేసి అవ్వజేసిన బూరెలు దిని షర్ట్ కు అంటిన మసి ని శుభ్రం జేసుకొని టింగురంగా అనుకుంటా సోపతి గాల్లకు నా టీ షర్ట్ సోకులు చూపేతందుకు నడూళ్ళెకు నడిచిన.  ఈ ముచ్చెట మీతోటి పంచుకొనేదాకా మనుసుల వట్టలే . అందుకే ఇదంతా రాసిన.

Sunday, July 2, 2017

మనుసుల మాట 12.

                                                       

సరుకుల బండ్లకు రాజులు
సైనిక కాపలను యిచ్చి
సేవ పేరు తోటి పన్ను
సేఠ్ ల నుండూడ గొడితే

                                గూడ్స్ టాక్స్ పేర  నేడు
                                గుండు గుత్త పన్నంటూ
                                పన్ను పోటు ప్రజల పైన  
                                పస్తులున్న తప్పదాయే!

సరుకుల తయ్యారులోన
సర్వజనులు శ్రామికులే
సరుకులుగొను ప్రజలందరు
కట్టే పన్ను ప్రజల శ్రమే !

                                 బేపారికి కమీషను
                                 నౌకరిగాండ్లకు జీతాల్
                                 నాయకులెన్నికల ఫండ్
                                 శ్రమ జీవుల కస్టఫలమే !

తిన్న తిండి మీద పన్ను
పన్న పడక మీద పన్ను
పాలు దాగే పసి బిడ్డకు
పన్ను పోటు పొత్తిళ్ళు !

                                ప్రజల గోళ్ళు ఊడగొట్టి
                                పన్నులు వసూలు జేసె
                                పనే కదా సర్కారంటే
                                రాజైనా ప్రదానైనా చేసేది అదే పనే !

రాజ్యాంగం ప్రియాంబులు
పెద్ద పెద్ద లెక్చర్లూ
గద్దెల నెక్కేంత వరకే ,
ఎమ్మెన్ కంపిన్ల సేవే ఏకైక పరమార్థం !

                                 సంక్షేమపు రాజ్యమంటు
                                 ప్రజల కొరకే పాలననే
                                 మాటలన్ని బూటకాలే
                                 మనువాదపు నాటకాలే !

బుక్కెడంత బువ్వకొరకు
రెక్క బొక్కలిరుగుతుంటే
ఎక్కే దిగే విమానాలు
ఎవని సేవలోన వారు?

                                అడవులను తెగనరికి  
                                గుట్టబండ లిరిగేసి  
                                ఇసుక బొగ్గు మసి జేసి
                                నేల  నీరు గాలి కూడ అంగట్లో అమ్ముకొంటు !

సహజ వనరు సంపదంత
దర్జాగా అమ్ముకొంటూ
ప్రజల పైన పన్నెందని
ప్రశ్నించుడు తప్పెటులా ?

                                 కోట్ల కోట్ల సంపదంత
                                 కొల్లగొట్టినోళ్ల గొట్ట
                                 చేవలేని సర్కారుకు
                                 చేతైంది పన్నులేయ !

అధికారం, ప్రతిపక్షం
అందరు పన్నుల పక్షమే
అందుకే ఓ జనులారా
అడుగ రండి ముందుబడి !

                                రాజకీయ ముసుగులిడిచి
                                రండి కదలి ప్రజలంతా
                                ఎవరికొరకు ఈ పన్నులు
                                ఎదురు నిలిచి అడుగాలే !
                               
                                

                               

                                 

Saturday, June 24, 2017

మనుసుల మాట 11.

                                                        

సరుకుల పైన సేవా పన్ను కథా క్రమం:
క్రీ. పూ. 3000 సం. నాటికి మధ్య ఆసియా లో పామేరు పీఠభూమి(ఉత్తర కురు) భూ భాగం పైన ఇండో, ఇరానియన్ జాతి ప్రజలు తిరుగాడునాటికి ఈ భూమి మీద నామ మాత్రపు వ్యవీస్తీకృత జీవన  వ్యవస్త ఏర్పడినట్లుగా చారిత్రిక ఆధారాలు ఉన్నాయి. విశాలమైన భూభాగం, సమృధ్ధిగా ఉన్న అటవీ సంపద, ఆరోగ్యకరమైన  పశుసంపద, వెరసి జానాభా అభివృధ్ధికి చాలినంత అవకాశం ఉన్న పరిస్తితులు. అంతకంటే ముందు తరాలవరకు  క్రూర జంతువుల ప్రమాదాలకు తోడు సభ్య సమూహాల ఆహార కరువు యుధ్ధాలు తోడవటం వలన సమూహాలు గణాలు గా మారి ప్రజాస్వామిక  గణ రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. అందరూ ఆహార అన్వేషణలో ఉత్పత్తిలో  పాల్గొంటారు, అవసరం అయితే అందరూ శత్రువుతో పోరాడుతారు. ఏ గణం లోని సభ్యుడు అయినా గణ నియమాల ప్రకారం తన చేతనైనంత పని చేస్తాడు, ఆకలైనంత ఆహారం తింటాడు, గణ నియమానుసారం సాంసారిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలల్లో తన పాత్ర నిర్వహిస్తాడు.

క్రీ.పూ. 2000 సం. నాటికి చిన్న చిన్న గణాలు మన లేని పరిస్తితీ , కొన్ని గణాలు కలిసి  రాజ్యాలు గా ఏర్పడితే తప్ప తమ జాతి సంఖ్యను పెంచుకోలేని, శత్రువు నుండి రక్షించుకోలేని  పరిస్తితి. రాజ్యం అంటే సైన్యం, సైన్యానికి అన్నపానీయాల కోసం అదనపు సంపద కావాలి. అదనపు సంపద సృస్టికి అంతవరదాక ఓడిపోయిన దాసులతో అలివిగాని చాకిరీ చేయించడం మొదలైంది. రాతి గొడ్డణ్లు పోయి రాగి గొడ్డణ్లు వచ్చినై, వ్యవసాయం వచ్చింది, మద్రులు, పర్శవులు, పురూవులు మొదలైన రాజ్యా వ్యవస్తలు  వచ్చినై. ఈ రాజ్యాల మధ్యన కూడా ఆధిపత్యం కోసం యుద్దాలు నిరంతరం సాగేవి.

క్రీ.పూ. 1800 సం. నాటికి సురులూ , అసురులు అన్న జాతుల మధ్యన పోరాటాలు మొదలైనట్లుగా చరిత్ర. శత్రువుల నుండి రక్షణ కోసం ఒకే చోట నివాసాలు ఉండి అవి  పట్టణాలు గా వెలుగొందడం, ఆ పట్టణాల రక్షణకు కోట గోడలు , పెద్దసంఖ్యలో సైన్యం  అవసరం పడుతాయి. అందుకని అప్పటికే అభివృధ్ధి చెందిన వ్యవసాయం లోనుండి కొంత శాతం పన్ను,  రాజుకు చెల్లించాలి. అందరి రక్షణ కోసం పాటుబడే రాజ్యానికి పన్నుచెల్లించడం అసమంజసం అని ఆ సమాజానికి ఏమీ అనిపించలేదు.  

క్రీ.పూ.1500 సం. కాలం నాటికి కురు పాంచాల ప్రాంతాలల్లో  వైదిక ఆర్యుల కాలం ఆరంభం అయింది. పాలించబడితున్న ప్రజలు   , ఎల్లప్పుడూ రాజు, పురోహితుల పట్ల విధేయులుగా ఉండాలంటే  దేవుడిని తేక తప్పలేదు. భూమి భగవంతుని సృస్టీ , రాజు భవంతుని ప్రతినిధి కనుక భూమి మొత్తం రాజుది. ఆ భూమిని దున్ని పంట పండిస్తున్న ప్రజలు రాజుకు పన్నుకట్టాలి అన్న నానుడి ఆరంభం  అయింది.  అంతేకాకుండా ఇక బొక్కసానికి సొమ్ము రావడానికి వివిధ మార్గాల అన్వేషణ ప్రారంభం అయింది. తమ రాజ్యం గుండా రవాణా అయ్యే సరుకులకు పణులు (వ్యాపారులు, వైశ్యులు) పన్ను చెల్లిస్తేనే తమ రాజ్యం గుండా వెళ్లడానికి అనుమతి ఇస్తామని ఇబ్బంది పెడుతారు. అంతే గాకుండా తన ఏలుబడి లో ఉన్న ప్రజలతోటి వ్యాపారం చేసి డబ్బుగడిస్తున్నావు ,నా రక్షణలో ఉన్న ప్రజలను దోచుకోవడానికి నీకు అనుమతి ఇస్తున్నాను కనుక నీ దోపిడి లో నా వాటా ఎంత ? ( వ్యాపారి చిన్న దోపిడి దారైతే, రాజు అందరినీ దోచుకొనే పెద్ద దోపిడి దారు)  అట్లా పన్నులు చెల్లించే వ్యాపారులు కొంతకాలానికి దారి దోపిడి దార్ల నుండి ఇబ్బందులు ఎదురైతున్నందున తమకు రక్షణ కావాలని కోరుతారు. అది వ్యాపారులకు రాజు చేస్తున్న సేవ, ఆ సేవకు రాజు విధించే సుంకం అట్లా , సేవలకు  పన్ను అయింది.  ఇబ్బడి ముబ్బడిగా ప్రజలనుండి, వ్యాపారులనుండి  పన్నులు వసూలు జెసిన  రాజులు, రాజకుటుంబాలు, సైన్యాధిపతులు, పురోహిత వర్గం  భోగ లాలసత్వమయమైన జీవితాలు గడిపేవి. శ్రమ జీవులైన ప్రజలు ఏ రాజైనా అదే చేస్తున్నాడు కనుక ఎవరుపరిపాలించినా మా బతుకులు ఇంతే అని ప్రజలు రాజుల యుధ్ధాలల్లో ఎన్నడూ భాగస్వాములు కాలేదు.  ప్రజల అశాంతి ని శాంతింప జేయడానికి , పూర్వజన్మ, కర్మ సిద్ధాంతాన్ని ప్రవేశ పెడుతాడు యాజ్ఞ వల్క మహా ముని. ప్రజల పైన పన్నులు, కర్మ సిధ్ద్ధాంతమ్ రెండూ కవల పిల్లలు.

ఈ పన్నుల పరంపర క్రీ.పూ.322 మౌర్య వంశం కు ముందు , గ్రీకుల  దండయాత్ర నుండి క్రీ.శ .11 శతాబ్దం మహ్మద్ గోరి దండయాత్ర వద్దనుండి క్రీ. శ. 16 వ శతాబ్దం బ్రిటిష్ పాలకుల ప్రవేశం నుండి 1947 దాకా ప్రజలతోటి సంబంధం లేకుండా రాజుల అవసరాల మేరకు, వారి  వారి విలాసాల కులాసాల మేరకు పన్నులు వేయడం ,గొల్లూడగొట్టి వసూళ్లు జేయడం జరిగింది.   
1950 లో భారత రాజ్యాంగం అమలు లోకి వచ్చింది గదా? అందులో పేర్కొన్నట్లు గా సంపద అందరికీ సమానంగా,పంచేదానికి , ప్రజలందరి మధ్యన ప్రజాస్వామిక వాతావరణం ఉంచే దానికోసం ఏమైనా ప్రయత్నం జరుగుతున్నదా?   రాజరిక వ్యవస్తలో ఏదైతే ,  పన్నుల వసూళ్లు, దేశం లో ఉన్న సహజ సంపదలను వీలైనకాడికి అమ్ముకొని అనుభవించే పద్దతికి  , సంక్షేమ రాజ్యాలల్లో రాజ్యాంగం మేరకు అమలు కావాల్సిన రక్షణలు సామాన్య ప్రజలకు లభిస్తున్నాయా అన్నది చర్చనీయాంశం అవుతుంది గానీ జి‌ ఎస్ టి వలన ఏ సరుకులకు ఎంత పెరుగుతున్నది అన్నది సామాన్య ప్రజలకు సంబంధం లేనిది గా అయిపోయింది.  ఎట్లాగైనా ఎంతైనా వాళ్ళు పెంచుతారు , మనం చెల్లించాలి అనేదే ప్రజల అభిప్రాయం, రాచరిక వ్యవస్తలో వాళ్ళు యుధ్ధాలు చేసుకుంటారు, ఎవడు గెలిచినా దోచుకుంటాడు అనుకున్నట్లుగానే  సంక్షేమ రాజ్యాలని అనుకుంటున్న ఈ యుగం లో కూడా పాలించే వాడు ఎవడైనా పన్నులు వేస్తాడు, వాడు, వాణి అనుచరగణం .ప్రజల సొమ్ముతో రాజభోగాలు అనుభవిస్తారు.
నేను ఇక్కడ ఒక ఉదాహరణ ఇస్తున్నాను చూడండి. G.O.Ms.No.38, Revenue (Endt.1) Dept, dt.29-1-2016.
Salary:Nill,special allowance: 8000, samptuary allowance: 7000, conveyance allowance:15000,if using own car:30000,rent free accomidation:50,000,car advance:10,000,00,computer :25000,crockery and cutlary:1,50,000  one time grant. Furniture :3,00,000. 1private secratary, one P.S.  one ps /pa out siders, attendars 3. Jamedar one , one driver, sweeprs 3.
ఇక ఆరోగ్యం, విదేశీ యాణం కమ్యూనికేషన్ అన్నీ ఫ్రీ. ఇవి కాకుండా దేశం లో ఉన్న సహజ వనరులు పెట్టుబడి దార్లకు అమ్ముకుంటే వచ్చే పర్సులు అవి వేరే. సహజ వనరుల విధ్వంసం వలన చచ్చేది సామాన్య ప్రజలు వచ్చేది మన రాజులకు కమిషన్లు.
సరుకుల పైన  సేవ పన్నులు వేయడం గాదు , ప్రజా సేవకులమ్ అని చెప్పుకుంటున్న వారు   ఆస్తులు కూడబెట్టుకోవడం మానేసి , ముందుగా విద్యా, వైద్యం సౌకర్యాలను ప్రివెట్ రంగం నుండి తొలగించి , సహజ వనరులను రక్షిస్తూ ప్రజల విశ్వాసాన్ని చూరగొనండి . అప్పుడు మీరు ఏమి పన్నులు ఎందుకోసం ప్రజల పైన వేస్తున్నారో ప్రజలకు చెప్పండి. ప్రజలతో సంబంధం లేకుండా రాచరిక వ్యవస్తలో అధికార కాంక్ష కోసం యుధ్ధాలు జెసి ప్రజలను కస్టాల పాలు చేస్తే ఆ వ్యవస్తలు ఎందుకు మిగిలి లేవో చరిత్రను చదువండి.






Wednesday, June 21, 2017

మనుసుల మాట 10.

                                                

మొన్న మా ఊరికి పోయి వస్తుంటే మంథనికి వచ్చే సరికి నేను చిన్నప్పుడు చదువుకున్న బడి ని చూద్దాం అనిపించింది. బడి వద్దకు పోయే సరికి గేటు తీసే ఉన్నది. మేన్ గేట్ లోకి ఎంటర్ అవుతూ కుడి వైపు తిరిగి చూసిన, మేము చిన్నప్పుడు ప్రార్థన గంట కంటే ముందే వచ్చి కూచుండే మట్టి కట్ట ఆనవాలు కోసం చూసిన. ఆ మట్టి కట్ట మీద బొడ్డుమల్లే చెట్లు ఉండేటియి . చలికాలం ల రాలిన బొడ్డుమల్లే పూలు ఏరుకొని వాటి సువాసనలు మనుసు నిండా పీల్చుకునేటోల్లమ్. అవి ఏవీ లేవు. ఉంటే ఆనందం, ఆశ్చర్యం , కానీ లేకపోవడం అదీ 50  సంవస్తారాల తర్వాత వాటి ఆనవాలు కోసం వెతుక్కోవడం నా అత్యాశ గాక మరెంటి. 1968 ల హెచ్ ఎస్సీ లో ఉండంగా ఎందుకో మా బడి ఫీసులు పెంచిండ్రు అప్పుడు. మేమంతా ఫీసులు తగ్గించాలే అని స్ట్రైక్ చేసి క్లాసులళ్లనుండి మొత్తం వెయ్యి మందిమి  బయటికి వచ్చి ఆ మట్టి కట్టమీద కూసున్నం. మా హెడ్ మాస్టర్ ఖాదర్ ఫిదా గారు మా లీడర్లను పిలిచి అరే ! బిడ్డా! ఫీసుల సంగతి మీ అమ్మా నాయినలు చూసుకుంటరు, మీకు చదువు నస్టమ్ అయిద్ది క్లాసులళ్ళకు వెళ్ళండి అని ఎంత నచ్చజెప్పినా మా లీడర్లు గాని మేము గాని అస్సలు వినలేదు. ఆయిన సరే మంచిది బిడ్డా అని , తన చాంబర్లకు పోయి ఈత బరిగే  తీసుకొని  వచ్చి ,క్లాసులళ్ళకు పోతరా పోరా! అని ముందర ఉన్నోన్ని ఎవ్వన్నో ఒక్కటి పీకిండు. ఇగజూడు ! అందరం ఎగవడి, ఎగవడి క్లాసులళ్ళకు ఊరుకినమ్. అప్పుడు మా వయసు 15--16 ఉంటై. అయినా మా పెద్దసారు ఒక్క గద్దరాయింపుకు  గజ్జుమని క్లాసులళ్ళకు పోయినమ్. అది ఆ కాలం ల ఉన్న క్రమశిక్షణ .

అది యాది జేసుకుంటా కొంచం ముందరికి పోయే వరకు మేము రోజూ ఉదయం ప్రార్థన జేసె స్తలమ్, అక్కడ మేము 6 నుండి 11 తరగతులకు చెందిన 12 సెక్షన్ల వాళ్ళం 12 లైన్లు గట్టి నిలబడితే మా ముందు, మా పెద్దసారు ఆయిన తర్వాత లెక్కల సారు లొకే కిషన్ రావు సారు, సైన్సు సారు గీట్ల జనార్ధన్ రెడ్డి, హింది సారు పి. రాజన్న, తెలుగు సారు బి . అచ్యుత రాజు సారు, జి. శ్రీరాములు.సారు, గట్టు బుచ్చయ్య సారు,లొకే లక్ష్మణ శర్మసారు,  మారుపాక రాజన్న సారు, గణపతి సారు ఇట్లా దాదాపు 20 మంది సార్లు ఉద్దండ పండితులు నిలబడి ఉండే నిండు పెరోలగమే ఆ ప్రార్థన సమావేశం సభ. ఆ సార్లు నిలబడి ఉండే స్తలమ్ లకు వెళ్ళి నిలబడ్డ . ఏదో పులకరింపు. ఆ నాడు నిటారుగా నిలబడి ఉన్న టేకు మొగురాలు కాల ప్రభావం వలన పడమటికి పొద్దువాలి పోయినట్లే వాలి పోయి ఉన్నాయి. గోడ మీద ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల మంథని, స్టాపితం 1944 అని రాయబడి ఉంది. అక్కడినుండి కొంచం ఎడమ వైపు అంటే తూర్పు వైపు తిరిగి ( నేను వెళ్లింది సాయంత్రం 5 గంటలకు కనుక బడి మూసి వేయబడి ఉంది) గోడ వెంట వెళితే మేము 1964-65 సంవస్తారామ్ లో 8 వ తరగతి చదివినప్పుడు కూచున్న తరగతి గది వచ్చింది. కిటికీల తలుపులు మూసి ఉన్నాయి. ఆ కిటికీ ఇనుప ఊచలు తడిమి చూసిన. అచ్యుత రాజు సారు గజేంద్ర మోక్షం చెప్పుతున్నప్పుడు చదివిన " సిరికిన్ జెప్పడు శంఖ చక్రముల్ చేదోయి సంధింపడు" , అలాగే నరకా సుర వధ లో " వేణిమ్ జొల్లెము జూట్టి లేచి నిలిచే , వేణీ లోచన తన ప్రాణేశాగ్రభాగంబునన్ " , వరూధిని ప్రవరాఖ్యలోని " నిండు మనంబు  నవ్యనీత సమానంబు" ,  ఎన్ని పద్యాలని ఆ సారు గొంతునుండి రాగయుక్తంగా పాడిన రాగాలు ఆ గోడల మధ్య ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయా అన్నట్లు  అనిపించింది. నాకు ఇట్లా ముచ్చట్లు రాసే విధానం , సాహిత్యం పట్ల అభిరుచి కలుగడానికి  మా నాయిన వీరగొని నర్సయ్య, నుండి మా అన్న వీరగొని చేంద్రయ్య తర్వాత అచ్యుత రాజు సార్ వంటివాళ్లు పెట్టిన బిక్షే.  కొంచెం ముందుకు వెల్లీ మూల తిరుగంగానే నైంత్ క్లాసుల పి. రాజన్న హిందీ పాఠం యాదికి వచ్చింది, కవయిత్రి సుమిత్ర చౌహాన్ రాసిన, " మై లేట్ ఆయీ థీ , మై లేఠీ థీ, మేరే ఊపర్ ఏక్ లేటా థా !.......ఏ దునియా శకల్ మత్ కరో వో మేరా బేటా థా!" ఏమి కవిత్వమని. ఆ గది దాటి ముందుకు రాంగానే టెంత్ క్లాస్ ల గీట్ల జనార్ధన్ రెడ్డి సారు జెప్పిన భౌతిక శాస్త్ర నియమాలు,  ఆ గది తర్వాత మేము హెచ్ ఎస్సీ చదువుకున్న లెవెన్త్ క్లాస్ రూమ్, అక్కడ లొకే కిషన్ రావు సారు చెప్పిన అజంతా రేఖా గణితం, అజంతా బీజగణిత సూత్రాలు, ఖాదర్ ఫిదా సార్ చెప్పిన ఇంగ్లీష్ గ్రామర్, అన్నీ సినిమా రీల్ల తీరు తిరిగినై.   చివరల ఇంకొక్క సంగతి చెప్పాలే మీకు. రాదారం సీతారాం సార్ అని అప్పటికే పెద్దాయన, బడి ని డిసిప్లిన్ ల ఉంచుడుల పి టి సార్ ఇబ్రాహీం సార్ కు జతగా రాదారం సీతారాం సార్ ఉండేటోడు. సార్ కు కోపం వస్తే దిబ్బడ దబ్బడ రెండు ఉతికేటిది. తెలివైన పెద్దపిల్లలు ఒక్కటి కొట్టంగనే టిపిక్కిన కింద వడి లిట్టర, లిట్టర కొట్టుకునుడు జెద్దురు. ఆని సోపతిగాళ్ళు అయ్యో,అయ్యో, సార్ ! పొరడు ఎట్లనో చేస్తున్నడు ఆనంగానే అరే! మల్లయ్య! ( అటెండర్) మంచినీళ్లు తే అని తాగిపిచ్చి తంద్లాడుతుండేది. మెల్లెగా కండ్లు తెరిచిన  దెబ్బలు తిన్న పిలగానికి అరే వీనికి అయ్యన్న హోటల్ ల ఇడ్లీ తినిపిచ్చి చాయ్ తాగించుక రా పొండ్రి అని వాణి వెంట పొయ్యేతందుకు ఇంకో పిల్లగానికి అని 2 టిఫిన్ , చాయ్ అని రాసిచ్చిన  చిట్టి మీద వీళ్ళు 2 పక్కకు 0 పెట్టి 20 టిఫిన్ లు తిని చాయ్ లు తాగి వద్దురు. అందుకని సారు తోటి దెబ్బలు పడే దానికి ఒక బ్యాచ్ ఎప్పుడు ప్రయత్నం చేస్తూ ఉండేది.  

చివరగా మేము హాకీ , వాలీ బాల్ ఆడిన మైదానం లకు వెళ్ళిన అప్పటికే అక్కడ జమైన పిల్లలు క్రికెట్ ఆడుతున్నారు. ఒకసారి నేను హాకీ ఆడుతున్న. నాకు పెద్దగా ఆ ఆట వచ్చేది గాదు. స్టిక్ పట్టుకొనే వచ్చే బాల్ కు ఎదురుగా ఊరికి వస్తున్న మా క్యాప్టెన్ మాదాడి భాస్కర్ రెడ్డి ,  అది ఔట్ బాల్ రా వదిలేయ్ అంటున్నడు , నేనూ వదిలేద్దామనే అనుకున్న కానీ నేనూ బాల్ కు ఎదురుగా ఉరికస్తున్నగదా , అది కాలు కు తాకీ ఫౌల్ అయి  పెనాల్టీ ఇవ్వడం తో వాళ్ళు గోల్ చేసిండ్రు. ఇగ నన్ను టీం మేట్స్ అందరూ ఒక్కటే తిట్టుడు. ఆ జ్ఞాపకాలను నెమరు వేసుకుంటూ మనుసంత ఆనందం నిండగా బయటకు రోడ్డు మీదికి వచ్చిన.

ఇగో ఇక్కన్నేఈ రోడ్డు మీదనే , నా  మిత్రుడు నాగేందర్ కలిసి పి యు సి చదివేతందుకు తాను కరీంనగర్ వెళ్తున్నా అని చెప్పి నా చదువు కొనసాగడానికి మార్గదర్శకుడు అయిండు.

అయ్యా అవ్వలు జన్మనిచ్చి విద్యాబుద్దులు చెప్పిస్తే, ఉపాధ్యాయులు జ్ఞాన బిక్ష పెడితే , నిజమైన మిత్రులు ఎందరో మన అభ్యున్నతికి తోడ్పడ్డారు. ఎవరమైన మనం ఇప్పుడు ఈ స్తాయిలో ఉన్నమంటే, జన్మనిచ్చిన తలిదండ్రులు, ఆటపాటలు నేర్పిన తోడబుట్టువులు, ఉపాధ్యాయులు, ఆ తర్వాత మన పట్ల ఈర్ష్య అసూయలు  లేని నిజమైన  మిత్రులే కారణం.