Sunday, May 14, 2017

మహుసుల మాట 5.

                                                              మనుసుల మాట 5  

ఈ రోజు ఉదయం సాక్రెమంటో లో ఉన్న మా చిన్నమ్మాయి ఫోన్ చేసి మాట్లాడుతున్నప్పుడు తాను కూడా బాహుబలి సినిమా చూసినట్టు చెప్పింది. సినిమాలో శివగామి పాత్రనే అన్ని అధికారాలు కలిగి అందరూ ఆమె  మాటనే శిరసావహిస్తున్నట్టుగా , చాలా ఔన్నత్యంగా  చూపారు గదా నాన్న అని అంది. అవును రాచరిక  సమాజం చాలా గొప్పది , స్త్రీలకు రాచరిక వ్యవస్తలో  ఎంతటి గొప్ప ప్రాధాన్యత ఉండేదో చూడండి , అని చెప్పడానికి రచయిత ప్రయత్నం చేసి నట్టు కనిపింస్తుంది అని అన్నాను. అంటే మరి నిజంగా లేదంటారా అని ప్రశ్నించింది. అప్పుడు నా మనస్సులో సమాజాల అభివృధ్ధి జరిగిన తీరును వివరించిన రాహుల్ సాంకృత్యాయన్ ఓల్గా సే గంగా పుస్తకం చటుక్కున మెదిలింది . బేటా ఫ్రీ గా ఉన్నావా ఎక్కువ సేపు చెప్పేది ఉందని అంటే ఫరువాలేదు చెప్పు నాన్నా అంది.  అట్లా మొదలైంది ఈ దిగువన నేను రాస్తున్న విషయం.

ఓల్గా నుంచి గంగకు పుస్తకం అట్టమీదనే అడుగుజాడల  గుర్తులు , అనాచ్ఛాదిత మొరటు పాదాల అడుగు ముద్రల నుండి  నాగరిక పాదరక్షల పాదముద్రల వరకు సాగిన పయనం అని అర్థం వచ్చే విధంగా ఉంటుంది. దానిలో మొదటి కథ " నిశ " . ఇది ఓల్గా నదీ తీరం ఎగువన ఇండో యూరోపియన్ జాతి సమూహం లో క్రీస్తు పూర్వం 6000 ఏండ్ల కింద జరిగిన విషయం గా చెప్పబడుతుంది. క్రీస్తు పూర్వం 6000 ఏండ్ల కింద మాతృ స్వామిక సమాజం ఉండేదని చెప్పబడుతుంది. అంటే ఆ గుంపు కు అధిపతి ఒక స్త్రీ మూర్తే ఉంటుందన్న మాట. ఆమె ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ కుటుంబ సభ్యుల వేట, ఆహార పంపిణీ, ఉండేది, ఆ ప్రాథమిక కుటుంబ జీవన విధానం ఎలా ఉండేదో ఆ కథలో చెబుతాడు.  క్రీ. పూ. 3500 సంవస్తరాలల్లో జరిగిన దివ కథలో అయిదారుగురు ఉండే కుటుంబం పదుల సంఖ్యలోకి ఎదుగడం కనిపిస్తుంది. క్రీ. పూ. 2500 నాటికి పురూహుతుని కతద్వారా కజకిస్తాన్ లో  స్టిరవ్యవసాయం మొదలైనట్లు తెలుస్తుంది.  క్రీ.పూ. 2000 నాటికి పురాధానుడు కథలో  ఎగువస్వాల్ దేశం లో ఇండో ఆర్యన్ జాతి ఉన్ని దుస్తులు ధరించడం, ఆవు పాలు పెరుగు, సోమరసం సేవించడం, రాతి ఆయుధాల స్తానమ్ లో లోహ ఆయుధాలు రావడం మొదలౌతుంది. అంతవరదాకా ఉన్న మాతృస్వామిక పోకడలనుంచి ఉత్పత్తుల పైన పురుషుల ఆధిపత్యం మొదలైనట్లు ఉంది. క్రీ.పూ. 1800 నాటికి గంధారం ( తక్షశిల ) దేశం లో ఇండో ఆర్యన్ జాతి ఆంగిరా ,  కథలో  సురులు, అసురులు, రాజ్యాలు , వారి మధ్య యుధ్ధాలు, దైవ పూజా మొదలైనట్లు చెప్పబడుతుంది.  క్రీ.పూ.490 బంధుమల్లు కథ నాటికి బుధ్ధుని అనాత్మ వాద  సిధ్ద్ధాంతమ్  ప్రచారం లోకి వస్తుంది.

ఈ పరంపరను పరిశీలించినపుడు పురా యుగం లో స్త్రీకి ఉన్న స్వేచ్చా స్వాతంత్రాలు , ఎట్లెట్లా అయితే మానవ శ్రమ, సృజన కలసి వనరులను ఉపయోగించి సంపద సృస్టించబడడం మొదయ్యి అభివృధ్ధి చెందుతూ వచ్చిందో , అట్లట్లా ఆధిపత్యం మహిళల నుండి కండబలం కలిగిన పురుషుల చేతిలోకి వెళ్ళినట్లు గమనించ వచ్చు. , ఆహార సేకరణ , ఉత్పత్తి, స్వీయ రక్షణ అవసరం పెరిగినా కొద్దీ మానవులు చిన్న కుటుంబం నుండి గుంపులు గా అక్కడనుండి, గణాలు గా, గణం నుండి రాజ్యాలుగా రూపాంతరం చెందిన విషయం గమనించవచ్చు. యూరప్ ఖండం లో 1649 నాటికే అలివర్ క్రాంవెల్ వంటి వారు చార్లెస్ 1 ను చంపివేసి రాచరిక వ్యవస్తను తొలగించి పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని స్టాపించినారు. అంటే యూరప్ సమాజం లో 1650 నాటికే రాజరిక పాలన తొలిగిపోయింది. అక్కడ ప్రజాస్వామిక హక్కులు , పార్లమెంటు ఓటుహక్కు లాంటి భావనలు ఆనాటికి అంకురించాయి.

అదే భారత దేశం లో అప్పటికి మొఘల్ చక్రవర్తుల పాలన కొనసాగుతున్నది.  తెలంగాణలో ఐతే కుతుబ్ షాహిల చివరి రాజు  ( అబుల్ హసన్) తానీషా పాలన సాగుతున్నది..భారత దేశం లో రాచరిక పాలన వ్యవస్త అంతం కాకముందే బ్రిటిష్ పాలన రావడమ్ , వాళ్ళు కూడా రాజులను యధావిధిగా కొనసాగించి ప్రజాస్వామిక పునాదికి అవకాశం ఇవ్వకపోవడం, 1947 భారత స్వాతంత్ర దినం దాకా భారత దేశం లో ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఫ్యూడల్ వ్యవస్తానే కొనసాగింది. యూరప్ సమాజానికి భారత సమాజము మధ్యన  ప్రజాస్వామిక వాతావరణానికి 300 సంవస్తరాల  వెనుక బాటుతనం ఉంది.

ఆ లక్షణం మనకు శివగామి పాత్రలో దర్శకుడు చూపిస్తాడు. శివగామి తన పుత్రులు పెద్దపెరిగే దాకా సమర్థవంతంగా శత్రు భయం లేకుండా రాజ్య భారం వహించేటంతటి చతురురాలు. అంతటి రాజనీతి తెలిసిన శివగామి అవతలి సాటి మహిళ అభిమతం తెలుసుకోకుండా తన కుమారునికి భార్యగా నిర్ణయించేంతగా తన పుత్ర వాత్సల్యం తన బుధ్ధిని కమ్మివేసిందని మనం నమ్మాలి. ఆ నిమిషం దాకా ఎంతో సమర్థుడు గా కనిపించిన బాహుబలి తన మాట కాదన్న మరుక్షణమే అతడు రాజ్యాధికారానికి పనికి రాడన్న నిర్ణయం తీసుకోగలిగినంత చపల చిత్తురాలు అయిపోతుంది. ఆ తర్వాత బాహుబలి ని చంపివేయుమని కట్టప్పను ఆదేశించే టంతటి విచక్షణ హీనురాలు అయిపోతుంది. సరే దశరథుని భార్య కైకేయి వలె అలా అయిందనే అనుకుందాము. అంతటి మాహారాజ్ఞి ని కట్టప్ప లాంటి ఒక బానిస కూడా ఏకవచనం తో తప్పుజరిగింది శివగామి అన్నా ప్రేక్షకులకు తప్పుకాదు అన్నంతటి కోపాన్ని శివగామి పైన ప్రేక్షకులకు దర్శకుడు కలిగిస్తాడు. సరే ఆ బానిస అలా చెప్పంగానే మళ్ళీ శివగామి మంచిది అయిపోతుంది. ఏమీ ! శివగామీ అనే స్త్రీ కి ఒక వ్యక్తిత్వం , స్వంత నిర్ణయం ఉండనంతటి  బలహీనమైన మనిషా? అలా ఎవరు ఎటు చెపితే అటు వెళ్లిపోయేటంతటి  చపల చిత్తు రాలిగా శివగామి పాత్రను  చిత్రించడమ్ వెనుక ఈ దేశం లో ఇంకా ఇప్పటికినీ కొనసాగుతున్న ఫ్యూడల్  పురుషాధిక్య భావజాలమే ప్రధాన కారణం. అంటే ఇప్పటికీ స్త్రీ యొక్క బుధ్ధి బలాన్ని, యోగ్యతను స్వీకరించలేనంతటి అప్రజాస్వామిక భావజాలం లో భారతీయ పురుష సమాజం ఉంది అని చెప్పడానికి శివగామి పాత్ర ఒక చక్కని ఉదాహరణ .

Sunday, May 7, 2017

మనుసుల మాట 4 .

                                                 

బాహుబలి వెయ్యి కోట్ల రికార్డ్ బ్రేక్  కలక్షన్లు చూసిన తర్వాత ఒక సినిమా చూడడం కోసమే ఇన్నేసి కోట్లు ఖర్చు చేయగలిగిన భారత ప్రేక్షకుల కళా పోషణను అభినందించ వలసిందే కదా అనిపించింది. కానీ మరొక  కోణం లో చూసినప్పుడు పెట్టుబడి దారి వ్యవస్త మానస పుత్రులైన బాహుబలి దర్శక నిర్మాతలు ఏదైతే కోరుకున్నారో భారత సమాజం వారికి అది ఇచ్చివేసింది అనిపించింది. . సినిమా ప్రారంభం లో మాహిష్మతి రాజ్యాన్ని చూపిస్తున్నప్పుడు , రామాయణం లోని సుందర కాండ లో హనుమంతుడు రావణాసురుని లంకా పట్టణాన్ని వర్ణించి నట్టుగా ఎత్తైన ప్రాకారాలు, అందమైన రాజప్రాసాదాలు, సుందరమైన ఉద్యాన వనాలు కలిసి " చూడా సొంపై ఉన్నదీ - రావణ లంక , ఎంతో సుందర మైనది - రావణ లంక "  అని హనుమంతుడు అన్నట్లు గానే అద్భుతమైన నగరాన్ని చూపిస్తారు. దేవ సేన ధరించిన పట్టు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అలాగే మహేంద్ర భూపతి ఆహార్యం చూపెట్టిన విధానం గూడ రాజులు  చాలా భోగ భాగ్యాలతో తులతూగున్నట్లుగానే ఉంది.  బల్లాల దేవునుకి దేవసేనతో పెళ్లి జరిపించడానికి నిర్ణయం జేసిన శివగామి తన టంకశాలాధిపతికి ఆదేశమిస్తూ " మాహిష్మతి సామ్రాజ్యపు కాబోయే  యువరానికి  పెట్టిన ఆభరనం పెట్టకుండా  సంవస్తర కాలానికి సరిపోయినన్నీ ఆభరణాలు చేయించండని " ఆదేశిస్తుంది. వియ్యంపుల వారికి పసిడి దారాలతో వస్త్రాలు నేయించందని చెపుతుంది. అది రాజరిక వ్యవస్తే, ప్రజలు సంపాదించేదంతా రాజుల హక్కు భుక్తమే కనుక ప్రక్షకులకెవ్వరికీ అది అసంబద్ధంగా అనిపించలేదేమో. అలాంటి రామ రాజ్యమే మళ్ళీ రావాలని అలాంటి  భక్తులంతా కోరుకుంటున్నారు. అయితే మొదటి గంటన్నర సంపద, ఆభరణాలు, ఆకాశ హార్మ్యాలు చూసి సంబుర పడి  మై మరచిపోయిన  ప్రేక్షకులు  తర్వాత సగం లో అంతకంటే ఎక్కువ రక్తపాతం చూసి కూడా సంపద వెంటే రక్తపాతం ఉంటుందన్న స్పృహ లేకుండా, దుస్ట శిక్షణ జరిగిందని అంతే సంబుర పడి పోయీ ఆనందం తో థియేటర్ నుండి బయటకు వస్తారు. ఈ మొత్తం ఎపిసోడ్ పైన టీవీ లల్లో పొద్దాంత చర్చలు జరుగుతున్నాయి.

ఇక్కడ నిత్యం జీవన్మరణ సమస్యలతో సతమతమైపోతున్న సగటు మానవుడు వాస్తవ పరిస్తితులు చూసి దుఖ్ఖ పడీ దుఖ్ఖ పడీ అలిసి పోయి  , ఆ కాసేపైనా " తాను కలలో కూడా ఊహించని లోకం లో "  మై మరిచి పోవడానికి ఇలాంటి సినిమాలను ఆదరిస్తున్నారేమో అనిపించక మానదు.  టమాటాలు పండించి గిట్టుబాటు దరలేక పశువులను మేపుతారు,
ఉల్లిగడ్డలు పండిస్తే అదే పరిస్తితి, మిర్చీ రైతులతో కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దాగుడు మూతలు ఆడుకుంటయి.  , గోలివాడల రైతుల గోస చూడవశం గాదు , మల్లన్న సాగర్ రైతుల గోస మరో చరిత్ర. ఏ పంట ఎందుకు దర పలుకదో రైతులకు అర్థం గాదు, పోనీ మరి వినియోగ దారులకు ఏమైనా సరసమైన దరకు సర్కులు లభిస్తున్నాయా అంటే అదీ లేదు. రైతుల గోస అట్లుంటే , నిరుద్యోగులైన యువత చేసే తందుకు చేతిల పనిలేక  దిక్కులు జూస్తున్నరు. పత్తిరైతులు ఈయేడంటే ఇట్లున్నరు కానీ వచ్చే యేడు ఎట్లుంటదో చెప్పలేని పరిస్తితి. చేనేత కార్మికుల చావులు ఆగుతనే లెవ్వు.

ఇన్ని సంక్షోభాలను మరిపిస్తూ తమ నెత్తిన పాలుబొయడానికి భారీ పెట్టుబడి తో వచ్చిన సినిమాను  కొరినంత ధరకు టికట్లు అమ్ముకోవడానికి సర్కారు దయతో అనుమతి ఇస్తది . ప్రజలుకూడా తమ ఊహకందని సంపద , కలలోకూడా ఊహించలేని ప్రేమలు, అనుభూతులల్లో కాసేపు తమను తాము అందులో పొందుపరుచుకొని కరిగిపోతూ  తమ కళా పోశన  చాటుకుంటారు . ప్రజలను నిద్రపుచ్చే కళలు, మద్యపానాలు వర్ధిల్లుతున్నంత కాలం రాజ్యమా నువ్వూ చల్లగా వర్ధిల్లుతూనే ఉంటావు.



Friday, April 28, 2017

మనుసుల మాట 3 .

                                                        

1990 దశకం లో ఓరుగల్లు పోరుగడ్డ పైన పది లక్షల మంది తో , తమ జీవించే హక్కుకోసం ,సమాన అవకాశాల కోసం,  సమ సమాజం కోసం  రైతు కూలీ లందరూ కలిసి  మహా సభలు జరుపుకున్నరు. ఆ సభలల్లో పాట లు విన్నవారికి గుర్తుండే ఉంటుంది, పాట పాలక వర్గాన్ని , తమ హక్కుల కోసం, నిలదీసింది, ప్రజల హక్కులు పాలకవర్గాన్నుండి కాపాడుకోవడం  కోసం కలిసి ఉద్యమించ వలసిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పింది. కానీ " ఆకాశంబునందుండి  ,  హిమాలయ సానువుల పైనుండి, శివుని ఝటా ఝూటము నందుండి " గంగా , ఉత్తుంగ తరంగాన్నుండి , భూమి పైకి  దునికి వచ్చి భగీరథుని పూర్వీకుల స్మితా భస్మం పునీతమ్ జేయడానికి , గంగానది తలవంచుకొని భగీతతుని అడుగుజాడల వెంట నడిచినట్టుగా నిన్న అదే  ఓరుగల్లు పోరుగడ్డ నుండి పాట రాజుల రాజరికాన్ని కీర్తిస్తూ నర్తించిన విధానం చూసిన తర్వాత మనుసుల కలిగిన భావనలు మీతో పంచుకుందామని ఇది రాస్తున్నాను.

1857 లో జరిగిన మొదటి భారత స్వాతంత్ర యుధ్ధం లో బ్రిటిష్ పాలకులకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాటు లో బ్రిటిష పరిపాలన వలన అణిచివేతకు గురైన అనేక ప్రాంతాల రాజులు వారి సైన్యం పాల్గొన్నప్పటికినీ దానికి నాయకత్వం కావాల్సి వచ్చినప్పుడు 81 సంవస్తారాల వృధ్ద్ధుడైన మొఘల్ వంశస్తుడైన బహదూర్ షా ను ముందు నిలుపుకోవాల్సి వచ్చింది. ఇక్కడ తెలంగాణ లో ఏమి జరిగిందో కూడా ఒకసారి చూద్దాం.  

మొఘలుల తాబేదారుగా నియమించబడిన అసఫ్జాహీ వంశస్తుడైన నిజాం చక్రవర్తి పాలన సాగుతున్న కాలం లో నైజాం పేరు తో పాలన జేస్తున్న స్టానిక దొరలు భూస్వాముల ఆగడాలు మితిమీరిన ఫలితంగా తెలంగాణ లో రైతుకూలీలంతా ఏకమై నిజాం అధికార, ఆర్థిక ,  మూలాలకు ఆయువుపట్టైన దొరల గడీలా పైన తిరుగుబాటు జేసిండ్రు . దాన్నీ తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం గా చెప్పుకుంటున్నం,. అప్పుడు కామ్రేడ్ యాదగిరి పాడిన " బండేనుక బండి గట్టి ", సుద్దాల  హనుమంతు పాడిన " పల్లెటూరి పిల్లగాడ" లాంటి అనేక పాటలు ప్రజలను సమీకరించడానికి , దొరతనం పైన పోరాటం జేయడానికి ప్రజలకు గుండె ధైర్ణం ఇచ్చినయి. అణిచివేతను, ఆధిపత్యాన్ని సహించని లక్షణం మూలవాసులది. ఆ మూలాలనుండి పుట్టి పెరిగి వచ్చిన తెలంగాణ సమాజం నిరంకుశ నిజాం పాలనను కూల్చివేయడానికి పాటను ఆయుధంగా వాడుకున్నది. భారత యూనియన్ సర్కారు సేనలు నిజాము ను లొంగదీసుకొనే పేరు తో తెలంగాణ లో ప్రవేశించి పనిలో పని గా తెలంగాణ సాయుధ పోరాటాన్ని తన " ఉక్కు పాదం " తో సమూలంగా తొక్కి వేసింది.

1948 నుండి 1969 దాకా 21 యేండ్ల కాంగ్రెస్ పాలనలో కూడా  తెలంగాణ సమాజానికి దక్కవలసిన హక్కులు దక్కక పోవడం చేత తొలి దశ ఉద్యమం 1969 వచ్చింది. ఇక్కడ కూడా తెలంగాణ పాట ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.  అది కూడా ఉక్కు పాదం తో అణిచివేయబడిన తర్వాత , 1970 లోవచ్చిన  వసంత మేఘా ఘర్జనలకు మేఘాలు ద్రవించి వర్షం కురిసినట్లుగా తెలంగాణ లో దొర తనానికి వ్యతిరేకంగా , ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా పాటను ఆలంబన జేసుకొని ఒక గూడ అంజన్న, ఒక గద్దర్, ఒక సంజీవ్, ఒక జయరాజన్న, దొర ఏందిరో దొర పీకుడేందిరో అని నిలదీసుడు షురూ జేసిండ్రు. లక్షలాది మంది వారివెనుక దండుగట్టిండ్రు. సహించలేని కాంగ్రెస్ సర్కారుగానీ, ఆ తర్వాత వచ్చిన టి.డి.పి. సర్కారు గాని అదే ఉక్కు పాదం తో అణిచివేత పేరుతో తెలంగాణ ఉద్యమ కారులను పట్టుకొని కాల్చి చంపిన చరిత్ర చదివినమ్. కానీ కనీసం  రాజ్యాంగ విహితమైన ప్రత్యేక తెలంగాణ ఐనా సాధించుకుందాం అని  1997 వరంగల్ డిక్లరేషన్ , ఆకుల భూమయ్య కన్వీనర్ గా తెలంగాణ జనసభ, పాశం యాదగిరి కన్వీనర్ గా తెలంగాణ ఐక్య కార్యా చరణ కమిటీ జీవన్మరణ పోరాటాలు జెసి ఎందరో కార్యకర్తలను పోగొట్టుకున్నది. ముందు వరుసల ఉన్న నాయకత్వం ఎంతటి త్యాగానికైనా సిద్ధపడినప్పటికినీ అనుచర గణాలు మాత్రం, అణిచివేతనుండి కొంత వెసులుబాటు దొరికితే బాగుండుననుకుంటున్న కాలం లో 2001 లో వచ్చిన ఈ రాజకీయ పార్టీ వచ్చింది.  ఫ్రంట్ లైన్ లో ఉండి పోరాటం జేస్తున్న వారికి ఈ రాజకీయ పార్టీ ,  ఒక కవచం వలె ఉపయోగ పడుతుందనుకొన్నారు.   ఫలితంగ ముందువరుసలో ఉండి  పోరాటం జేస్తున్న శక్తులన్నీ ఇటువైపు రాలీ అయినాయి. మిలియన్ మార్చ్ , సాగరహారం, సకలజనుల సమ్మె లాంటి అనేక పోరాటాలకు  వెన్ను దన్నుగా నిలిచింది  మాత్రం మొదటినుండి చెప్పుక వస్తున్న తెలంగాణ  పోరువారసత్వమే !  దాని ఫలితమే  భౌగోళిక తెలంగాణ .

  1857 సైనిక్ మ్యుటినీ అణిచివేయబడింది. తిరుగుబాటు లో పాల్గొన్న యుద్ధయోధులను చంపివేస్తే నాయకత్వం వహించిన నేరానికి బహదూర్ షా రాజభరణం రద్దుజేసి జైల్లో వేస్తారు. ఆ మ్యుటినీ గెలిచి ఉంటే బహదూర్ షా మళ్ళీ చక్రవర్తి అయ్యేవాడు.  పాపం ఆయన పోరాటం లో భాగస్వామి కాకపోయినా గూడా !  ( చెప్పవలిసిన చెరిత్ర ఇంకా చాలా మిగిలే పోయింది, సంక్షిప్తత దృస్ట్యా ముగిస్తున్నాను)

Thursday, April 20, 2017

మనుసుల మాట 2

                                                    
మొన్న ఒక రోజు మా ఉపాధ్యాయ ఉద్యమ మిత్రుడు పెద్దపల్లి లో ఉండే జీవన్ రాజు గారి వద్దకు వెళ్ళిన. అంతకు ముందు ఆయనకు నేను వాట్స్ అప్ లో ఇక పోస్ట్ పంపించి ఉంటి . అందులో కార్పొరేట్ స్కూల్ హాస్టల్ లో చదువే ఒక పిల్లవాని వేదన, బాధ ఎట్లా ఉంటదో ఆ అబ్బాయే రాసినట్టు, ఆ వాట్స్ అప్ పోస్ట్ లో ఉంది. .  ఆ విషయం ఆయన గుర్తు జేసి మీరు పంపిన పోస్టులో పసివాళ్ళ బాల్యాన్ని తలిదండ్రులే ఎలా నలిపివేస్తున్నారో బాగానే చెప్పిండ్రు గాని, వాస్తవానికి గ్రౌండ్ రియాలిటీ వేరేగా ఉంది సార్ అన్నాడు.
అవునా ఎట్లా ఉందేమిటీ అన్నాను.
మా మనుమడు ఇంట్లో అసలు చదువడు, ఆయనకు ఎప్పుడు చేతిల ఐ పాడ్ ఉండాలే , లేదంటే స్మార్ట్ ఫోన్ ఉండాలే, ఇయ్యకుంటే ఇల్లుపీకి పందిరి వేస్తడు . ముందుగాల తల్లులు అన్నం తినిపించేటప్పుడు వాటిని అలువాటుజేస్తున్నారు . ఆ అలువాటు ను వాళ్ళు మరువ లేక పోతున్నరు. అని అంటూ ఇంకో ఉదాహరణ చెపుతానంటూ , ఒక యెంగ్ ఫాదర్  తనకు పుట్టిన తొలుసూరు కొడుకును అతిగారాబంగా పెంచి, ఇతడు ఎటు పోయినా బండి మీద వెంట తీసుక పోవుడు అలువాటు జేసిండట . ఆఖరుకు వాడు అయ్యలెందే అడుగు ఆవల పెట్టని పరిస్తితి అట.  బడికి గూడా నువ్వు అక్కడ ఉంటేనే నేను ఉంటా అని మారాం జేస్తున్నాడట . ఇగ ఇట్లా జేస్తే గాదని , ఆ పిల్లవాన్ని హాస్టల్ లో వేసి వచ్చిండట. అని చెప్పుతూ తన మనువడిని గూడా హాస్టల్ లో వేసి వచ్చినమ్ అన్నడు.
ఆ తర్వాత మా ఇద్దరి మధ్య జరిగిన చర్చలో చాలా మంది తలిదండ్రులు పిల్లలను అతి గారాబం జేస్తున్నారు అనీ , , తమ కు ఏదైతే ఎంతో కస్టపడితే గాని అందలేదో అది తమ  పిల్లలకు  కస్టమ్ లేకుండా అందాలన్న తపన, ఆరాటం లో వాళ్ళకు అడిగిండల్లా అందిస్తూ , పిల్లలు తాము ఏదీ కోరినా తమ తలిదండ్రులు ఏదో విధంగా అందిస్తారు లే అనే సూత్రీకరణకు వచ్చే విధంగా తలిదండ్రులే కారణం అవుతున్నారనీ ,  తాము కస్టపడి దాన్ని సంపాదించుకోవాలి, కస్టపడితే గాని దాన్ని పొందలేము అన్న జ్ఞానం వారికి అందకుండా తలిదండ్రులే పిల్లలను ఈ రకంగా తయారు జేస్తున్నారని అనుకున్నాము. మన కాలం లో మన పిల్లలు ఇట్లా చూసిందల్లా అడుగక పోదురు. ఒక వేల అడిగినా అది మనకు అందుబాటులో ఉండని విషయం వాళ్ళకు చేప్బితే అర్థం జేసుకునే వాళ్ళు. కానీ ఇప్పుడు అట్లా లేదు. కొందరు పిల్లలైతే ఎవరి ప్రభావమో గానీ ఇసోంటోనివి మరి మమ్ములను ఎందుకు కన్నవని గూడా అడుగుతున్నరట , అని ఆశ్చర్య పోయినమ్.
ఇంతల నాకు ఒక విషయం యాదికి వచ్చి ఇద్దరం షేర్ జేసుకున్నం. కరీంనగర్ శివారులో ప్రతిమా మెడికల్ కాలేజీ ఉంటది. దానికి సమీపం లోని హోటల్ లో నేను ఒకసారి చాయ్ దాగుతున్న. ఇంతల నలుగురైదుగురు మెడికల్ విద్యార్థులు కూడా అక్కడికి చాయ్ కు వచ్చిండ్రు. వాళ్ళంతా హౌస్ సర్జన్ జేస్తున్నట్టు అర్థం అయింది. హౌస్ సర్జన్  తర్వాత ఏమి జేసుడు అని వాళ్ళ మధ్య చర్చ వచ్చింది.
" మా డాడీ ది పెద్ద నర్సింగ్ హోమ్ . నాకు పెద్దగా కస్టపడవలసిన అవసరం లేదు. ఈ ఎంబీ బిఎస్స్ సీటు గూడా మా డాడీ కొని ఇచ్చిందే " అని ఒకరు అంటే, మరొకరేమో " మా డాడీ ఎన్ని కొట్లైనా ఖర్చు పెట్టి నాకు పీజీ సీటు కొని ఇస్తాడనీ " అనుకుంటున్నరు. డబ్బులు పెట్టి విద్యా కొనుక్కోవడం , మళ్ళీ వడ్డీతో సహా వసూలు జేసుకోవడం అయిపోతున్నదికదా అని  అనుకుంటూ ,  ప్రొఫెషనలిజం ఎక్కడున్నది అని ఇద్దరం వాపోయినమ్. .

మహా విప్లవ యోధుడు , రెవెల్యూషనరీ లెజెండ్ గా పిలువబడే  " చేగువెరా " , తాను డాక్టర్ చదువు చదివినప్పటికినీ తాను డాక్టర్ గా కంటే విప్లవకారునిగా సమాజానికి ఎక్కువ న్యాయం చేయగలనని నమ్మి  , అమెరికా  ఆధిపత్య ధోరణితో లాటిన్ అమెరికా దేశాలను అణిచివేస్తన్నప్పుడు ఆయన దక్షిణ అమెరికా లోని గ్యాటిమాల లో విప్లవమ్ లేవదీసి దాన్ని ఇతర లాటిన్ అమెరికా దేశాలకు విస్తరింప జేసిన వాడు, ఫెడరల్ క్యాస్త్రో ప్రభుత్వం లో మంత్రిగా, విదేశీ రాయబారిగా ,కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వం లో ఎన్నో బాధ్యతల్లో  పనిజేసిన వాడు . అలాంటి ఆయన కొడుకు ఒక సారి ఏదో వేదిక నుండి మాట్లాడుతూ " మా నాన్న మాకు ఏమీ సంపాదించి కూడబెట్టకుండా మాకు మహోపకారం జేసిండని " చెప్పిండట . కానీ మనకు ఇప్పుడు, అంబానీలు, ఆదానీలు ఆదర్శమై పోతున్నారు.తమ సంతానానికి సంపద కూడా బెట్టి ఇస్తే సరిపాయే , విలువల వలువలు ఎంత ఊసిపోయినా మాసిపోయినా ఫరువాలేదని తలిదండ్రులు,  తమ తమ అయ్యవ్వలు సంపద కూడా బెట్టి ఇవ్వాలని పిల్లలు భావిస్తున్న పరిస్తితి.

Friday, April 14, 2017

మనుసుల మాట 1

                                                    

తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రైతులకు ఎరువులు ఉచితంగనే ఇస్తడట అన్న ముచ్చట చదివినంక చిన్నప్పుడు మా నాయిన జెప్పిన సాత్రమ్ మతికచ్చింది . ఆయిన ఏదన్న ముచ్చట జెప్పుతే అది కథ తీరుగానే ఉండేది.

వందేండ్ల కిందట మా ఉర్లే పొద్దుగాల  ముంతవట్టుకొని పోకడగూడా అడివిలకే ఉండేదట. అంటే అడివి ,  ఊరును ఆనుకొనే ఉండేదట . నెమలి పిట్టెలు మేతకోసం అప్పుడప్పుడు పంట సెండ్లళ్లకు వచ్చేటియట. ఒక నెమిలి పిట్ట రోజు అడివంచుదాక వచ్చి పంట సేండ్ల వడి ఏరుక తిని పోయెదట. ఆ నెమిలి పిట్టెను గమనిస్తున్న ఓ ఇగురమంతుడు , " నెమిలి పిట్టే , నెమిలి పిట్టే , నువ్వు రోజు అడివిల నుంచి ఇంత దూరం దాకా నడిచి వచ్చి ధాన్యం ఏరుక తింటున్నవ్ గదా , నీకు గంత కస్టమ్ ఎందుకు ,  నడిచి నడిచి నీ సొగసు, వొయ్యారం , అందమంత అలిసిపోతాంది  , నాకు రోజుకు నీ ఒంటిమీదున్న ఒక్క ఈక పీకి ఇస్తివా అంటే నీకు రోజు తినే అంత ధాన్యం , అడివంచుదాక తెచ్చి ఇస్తా , నీకు ఈ సేను సెలకల సుట్టు దిరిగే కస్టమ్ లేకుంట నీకు సేవ జేస్త ,"  అన్నడట .
నెమలి పిట్టెకు ఇదేదో చాలా బాగానే ఉంది గదా అనిపించిందట. సరే మంచిది అని ఒప్పుకున్నదట . ఇగ అప్పటి నుంచి రోజు అడివిల నుంచి నెమిలి పిట్ట బయిటికి రాంగానే ఈ ఇగురమంతుడు ఓ బుట్టనిండా ధాన్యం తీసుకపొయ్యి దాని ముందట వెడితే , అది ఆ ధాన్యం తిని ఓ ఈక అతనికి ఇచ్చి అడివిలకు పోయి నిద్రపోయెదట . కొన్ని రోజులకు నెమిలి పిట్టే పెయి మీదున్న ఈకలన్నీ ఒడిసి పోయినై. ఈకలు ఒడిసిపోయినంక , ఇగురమంతుడు ఇటుదిక్కు మర్రి చూడ లేదు. కడుపులకు ఆహారం లేక, ఎగిరి పొయ్యేతందుకు రెక్కలకు ఈకలు లేక కస్టపడి ఆహారం వెదుక్కోనే అలవాటూ ఓపిక లేకుంట పోయింది. అందం వొయ్యారం అన్నీ లేకుంట పోయినై. బూరు పీకిన కోడి తీరుగా సొడలు , సోడలు పోతున్నదట , నడువలేక.   ఆకరికి   రేసుకుక్కల వేటకు నెమలి పిట్టే బలై పోయిందట " అని మా నాయిన సాత్రమ్ అయిపోయిందన్నడు.  

రైతులు పండిచ్చిన పంటకు గిట్టుబాటు దర లేక రైతులు ఎంతగా అల్లల్లలాడి పోతున్నారో అందరం దినామ్ చూస్తునే ఉన్నాం. . వాళ్ళ ఆత్మహత్యలు ఆపండి అని నెత్తినోరు కొట్టుకుంటూ దేశమంతా మొత్తుకున్నాగూడా  రైతుల ఆత్మహత్యలు ఇయ్యాల కొత్తయా అని సర్కారు ఎదురు ప్రశ్నలు వేసిన ఉదంతాలు చూసినమ్. ఇయ్యాల పుక్కటికే ఎరువులు ఇస్తామంటే ఇండ్ల ఏదో మతులబు ఉండున్టది అని జనమంతా  అనుకుంటుండ్రు. రసాయన ఎరువుల కూడు తిని ఆరోగ్యాలన్నీ పాడై పోతున్నయని ఒగదిక్కు లోకమంతా కొడై కూస్తుంటే ఈనే ఇప్పుడు "  రసాయన ఎరువులు ముద్దు ఆరోగ్యాలు రద్దు " ,  " ప్రజల ప్రాణాలు, పైసలు- ప్రైవేటు విద్యా వైద్యాల పాలు " . అంటూ కుయుక్తులు జేస్తున్నడు .  నిజంగా సర్కారుకు చిత్తశుద్ది ఉంటే ప్రైవేటుకు తావులేని విధంగా నాణ్యమైన విద్యా వైద్యం ప్రజలందరికీ సమానంగా ఉచితంగా  అందేటట్లు చూస్తూ రైతులు పండిచ్చిన పంటకు గిట్టుబాటు దర చెల్లించే ఏర్పాటు జేస్తే ఏ ఉచితాలు ప్రజలు ప్రభుత్వం నుండి కోరుకోరు.

పైనజెప్పిన కథల ఇగురమంతుని ప్రేమంతా ఈకల మీదనే గాని నెమలి పిట్ట ఆరోగ్యం, ఆకలి మీద కానట్టే ఇక్కడ సర్కారోని ప్రేమంతా ప్రజల ఓట్ల మీదనే గాని వాళ్ళ బతుకుదెరువు మీదగాదన్న సత్యాన్ని ప్రజలు గ్రహిస్తారని ఆశిద్దాం.

                          

Monday, April 3, 2017

ఇంటిమీదెవుసమ్ 39

                                             


ఇయ్యాల పొద్దుగాల మొక్కలకు నీళ్ళు పడుతుంటే ఒక గొప్ప అనుభూతి కలిగింది. నవవవలాడుతున్న, తోట కూర, పాల కూర , మొక్కలు ఒకవైపు, మరో వైపు పోంగా పోంగా దక్కిన బిడ్డల తీరుగా ఆనిపకాయ పిందెలు మరో వైపు ఆరోగ్యంగా కండ్లకు కనిపించేవారకు , నేను పోస్తున్న నీళ్ళు వాటికి జీవధారాలు అవుతుంటే, వాటి భాష  కంటికి కనిపించక పోయినా నీవేదో మంచిపనే  చేస్తూన్నావని మొక్కలు అనుకుంటున్నట్టు ఒక భావన మనుసులో మెదిలింది .  ఒక  ఎంతో హాయి అనిపించింది. కాకుంటే నేను కురిపిస్తున్న ప్రేమంతా చివరికి వాటిని కూర వండుకోవడానికే గదా అనుకున్న. కానీ,  వేతనం తీసుకొనే అయినా , ప్రతిఫలాపేక్ష  లేకుండా చేసిన కొన్ని పనులు  గూడా , నాకు గొప్ప సంతృప్తిని ఇచ్చిన , కొన్ని పాత జ్ఞాపకాలు కూడా మనుసుల సుళ్ళు దిరుగుతూ  మీతో పంచుకోవాలని ఒక్కటే ఆరాట పడుతున్నై .


డిగ్రీ కాంగానే ఏరకమైన ట్రెనింగ్ లేకుండానే గంగారం హైస్కూల్లో లెక్కల సార్ గా ఉద్యోగం వచ్చింది. అది అప్పుడు అప్ గ్రేడెడ్ హైస్కూల్ కనుక 8 వ తరగతే పెద్ద క్లాస్. మొట్టమొదటి సారిగా ఎనిమిదవ తరగతి కి వెళ్ళిన. అంతవరదాకా వాళ్ళకు లెక్కల సారు ఫలానా అంటూ లేకపోవడం చేత నా బోధన పట్ల చాలా ఆసక్తిగా ఎదురు చూస్తున్నారు. ( ఈ ఎండాకాలం ల సాయంత్రం నీళ్ళ తడికి మన కూరగాయల మొక్కలు నీళ్ళకోసం ఎదిరిచూస్తున్నట్టే ) . నన్ను నేను పరిచయం చేసుకున్న. మీ వాడినే, నేనూ నిన్నటిదాకా మీ తీరుగనే క్లాస్ లో కూచోని చదువుకున్నోన్నే. మీ తిప్పల ఎట్లుంటదో తెలిసినోన్నే. అయితే లెక్కల అంత  అలుకటి సబ్జెక్ట్ ఇంకోటి లేదు. అని కొన్ని నిత్య జీవితం లో ఉపయోగపడే విషయాలు లెక్కలతో అనుసంధానం ఉన్నవి చెప్పిన. నా బెరుకూ పోయింది, వాళ్ళకు కూడా సహజంగా లెక్కల సార్ అంటే ఉండే భయం పోయింది. ఆ పీరియడ్ అంతా అట్లా ముచ్చట్ల తోటే గడిసి పోయింది.

తెల్లవారి నేను వాళ్ళకు బీజగణిత సమీకరణ సాధనాలు చెప్పాల్సి ఉంది.  పోతె ,  పోతేనే నేను ఈ రోజు మీకు  ఒక కథ చెప్పుతా అని మొదలు పెట్టంగానే , పిల్లల్లో ఉండే సహజమైన ఉత్సుకతతో చెప్పండి సార్ చెప్పండి సార్ అని కోరస్  పలికిండ్రు. ఎండా కాలం మాపటీలి ఇంటిముంగట పట్టెమంచం వేసుకొని ఒక తాత , మనువడు పండుకున్నరట .  అప్పటి రోజులల్లో ,   మన తెలంగాణ  గ్రామాలల్లో ఉండే చెరువలల్లా నీళ్ళు పుష్కలంగా ఉండేటియి . అందుకని ఎక్కడెక్కడి నుంచో పక్షులు తెలంగాణ చెరువులళ్ళకు వలసలు  వఛ్చేటియి . అట్లా ఒక కొంగల గుంపు ఈ తాత మనువడు పండుకున్న మంచం పైనుండి పోతున్నయట .. మనువడు పైనుండి పొయ్యే కొంగలను లెక్కవెడుతున్నడట. అవి తేపకు ఒకటి వెనుకకు  ,మరోటి  ముందుకు రావడం తోటి మనువడు లెక్కవెట్టలేక పోతున్నడట  . ఏహ్ నీ యవ్వ ! ఈ కొంగలు సల్లగుండ లెక్కవెడుదామంటే కుదిరి చస్తలెవ్వు . తాత ! ఆ పైనుంచి పోతున్న  కొంగలు ఎన్నే అని అడిగండట . తాత నిదానంగా లెక్కవెట్టి , ఇగో మంచిగ యిను మళ్ళా ఊకూకే అడుగకు అంటూ , అన్నీ , అన్నీ , ఆన్నిల సగం, సగం ల సగం , నాతోటి కలుపుకుంటే నూరు ,అని చెప్పిండట. పిలగానికి కోపం వచ్చిందట లెక్క అర్థంకాక. తాతా పోరన్ని గాజూసి లెక్కజెప్పుమంటే కైతికాలు జేస్తున్నవ్ లే, మాపటీలి బువ్వకుండాకాడ అరుసుకోమని అమ్మకు చెప్పిన్నంటే నీ తిక్క కుదురుతది అన్నడట . ఓహ్ మొగోనికి అగ్గువ దొరికిందోయ్ షికాయత్ జేసుడు. నీకు నేను చెప్పింది అర్థం జేసుకొనే తెలివి లేక , నా మీద ఎగురుడేనా ? ఏమన్నా ఆలోచన చేసుడు ఉన్నదా లేదా అన్నడట . పిల్లలు మీరు చెప్పండోయ్ అన్న. చాలా సేపు పిల్లలు తర్జన బర్జన్లు వడ్డరు . రక రకాల నంబర్లు చెప్పినారు. ఆ జవాబు ఎట్లా వచ్చింది అంటే ఎవరు చెప్పలేదు. సరే మనకు ఏదైయానా తెలువకుంటే లెక్కల్లో దాన్ని x అంటమని తెలుసుకదా అంటే అందరూ ఓహ్ !  అన్నారు. సరే అన్నీ అంటే x అనుకుందాం సరేనా. అన్నీ , అన్నీ , ఆన్నిల సగం, సగం ల సగం నాతోటి కలుపుకుంటే నూరు కదా ? పిల్లలు కోరస్ గా అవును అన్నారు. x +x +x/2+x/4+1=100 . ఈ సమీకరణాన్ని సాధించండి అంటే , సాధించిన పిల్లలు ,  పైన పోతున్న కొంగల గుంపుల ఉన్న కొంగలు 36 సార్ అని , ఆనాడు చెట్టుమీది నుండి ఆపిల్ పండు భూమి మీద ఎందుకు పడ్డదో కనుగొన్న సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ వలె ఎగిరి గంతులేస్తూ చెప్పిండ్రు. ఇగ అప్పటి నుండి నా లెక్కల పీరియడ్ అంటే పిల్లలు ఇస్టంగా వినేటోల్లు . నా పాఠం పిల్లలు ఇస్టంగా విన్న ప్రతీ సారీ మనుసుకు గొప్ప సంతృప్తి కలిగేది. అయితే నేను మొట్టమొదటి సారి పాఠం చెప్పిన లెక్క మా నాయిన చిన్నప్పుడు నాకు చెప్పిందే. గమ్మతి ఏందంటే , మా నాయిన కు సదువు రాకపోయేది.   

Wednesday, March 29, 2017

ఇంటిమీదెవుసమ్ 38

                                                   

నిన్న ఉగాదినాడు మధ్యాహ్నం షహీదా రాసిన " అమూల్యం " కథ చదువుతున్న . కథా  కథనం అద్భుతంగా ఉన్నందున అందులో లీనమై పోయిన. ఉన్నట్టుండి ఒక్కసారి  పెద్దచప్పుడుతోటి గేటు దీసిన చప్పుడు వినిపిస్తే ఒక్కసారి గిరుక్కున అటుదిరిగి చూసిన.  చూసేవారకు అది మా గేటు కాదు. ఎదురింటి గేటు తెరిచిన ఆ ఇంటి ఇల్లాలు ఒక ఆవును తన గేటు లోపలికి ఆహ్వానిస్తూ కనిపించింది. ఉగాది పర్వదినం కదా ? గోమాతకు అన్నం పెడితే పుణ్యం వస్తుందని ఏ మహాత్ముడు చెప్పాడో ఆవుకు పరమాన్నం పెట్టి అది తింటుంటే దాని చుట్టూ తిరిగి దండం బెడుతున్నది. వండిన అన్నం ఆవులకు విషతుల్యం అని ఆమెకు తెలియక పోవచ్చు. ఆవుల జీర్ణాశయం మనకు వలె ఉండదు. పచ్చి గడ్డి మేసి అరిగించుకోవాలి కనుక దాని కడుపు నాలుగు భాగాలు ఉంటుంది. ఉడికిన ఆహారం తింటే దానికి ఎసిడిటీ అవుతుంది. కానీ అవతలి వైపు ఏమైతే వారికేమిటి ? వారికి కావాల్సింది ఇనిస్టెంట్ పుణ్యం కదా? ఈ ఇల్లాలే ఉగాది ముందు ఆమె అత్తగారు ఊరునుండి కొడుకు దగ్గరకని వస్తే పెద్ద గొడవ జేసి ఆమె తన ఇంటి నుండి వెళ్లిపోయేదాకా సతాయించి నానాయాగీ జేసిన  విషయం వాడంతా చూసింది. కనీ , పెంచీ పెద్దజేసీ విద్యా బుద్దులు చెప్పించి ప్రయోజకుణ్ణి జేసి ఈమెకు జోడీ జేసిన  కొడుకు వద్దకు ఆ తల్లి వస్తే ఆమెకు పిడికెడు మెతుకులు పెట్టాలే అన్న సోయి లేదు కానీ ఆవుకు అన్నం బెట్టి తేరగా పుణ్యం కొట్టేద్దామన్న సంకల్పం మాత్రం పుష్కలం. ఆమెకు బూత దయ,భక్తీ ,  పూజా పునస్కారాలంటే  చాలా ఇస్టమ్  అని వాడ వాడంతా అనుకోవాలని ఆమె ఆరాటం మరి. అప్పుడప్పుడు వ్రతాలనీ  , పూజలనీ వాడవాడంతటిని  పెరంటాలు పిలుస్తది .

యాబై ఏండ్ల కిందటి మా నాయిన జేసిన ఉగాది పండుగు మతికివచ్చింది ఈ సంఘటనతోటి. ఉగాది నాడు మాపటీలి మా ఇంట్ల ఎడ్లకు పండుగు జేసేది మా నాయిన. మాది మూడు నాగండ్ల ఎవుసమ్. ఆరు ఎడ్లు పెద్దై , రెండు చిన్నెడ్లు ఉండేటియి. ..చిన్న పలుకంచే నిండా అన్నీటికి ఒక్కొక్క బూరె , నానవెట్టిన తౌడు గలిపిన ఉలువ గటుక , ముందట వెట్టి అవి తినేదాకా నాయిన అక్కడనే వాటి తోటే ఉండేది. అప్పుడు జెప్పిండు నాయిన ఉడికిన పదార్థాలు పశువులకు  కడుపునిండ పెట్టవద్దని. ఎడ్లు , మనకు దేవుని కంటే గూడా ఎక్కువ అని చెప్పేటిది. వాటికస్టం తోటే మనం బతుకుతున్నం , వాటి చాకిరిలోనే మన బతుకులు , అని చెప్పేటిది. ఎవుసానికి ఎడ్లు మా ఆవుల మందనుంచే వచ్చేటియి . ఆయిన వాటిని పానం లెక్క అరుసుకునేది. ఆయిటి పనులు మొదలైనై అంటేనే , తడువకుంట ఇంటి అటుకు మీద దాసిపెట్టిన తెల్లజొన్న సొప్ప వేస్తుండే  ఎడ్లకు. పగటీలి  పొంటే నాగండ్లు ఇడిసినప్పుడు ఒక్కొక్క ఎద్దుకు గంపేడు గంపేడు కంకెన పొట్టు  , కంది పొట్టు పెడుతుండే.  కడుపునిండా నీళ్ళు తాగవెట్టి నంక గాని నాగండ్లు కట్టనియ్యక పొయ్యేది. ఆయిటిల వరినాట్లు అయినయంటే మళ్ళా వానలు ఎనుకకు వట్టి భూములు మంచిగా ఆరి పొడి దుక్కికి నాగటి సాలు వచ్చేదాకా ఎడ్లకు రికాము ఉండేది. అందుకే అందురు,  అసలేరుల (ఆశ్లేష కార్తే ) ముసలెద్దు గూడా లెంకలు (రంకెలు) గొడుతది అని. మళ్ళా మాగిజొన్న దుక్కులు , జొన్న పోతలు అంటే గోదావరి వొడ్డెంబడి ఉన్న గ్రామాలకు పెద్ద  పనిపండుగు. అప్పటి జొన్న పోతలు అంటే ఇప్పుటి  పిలగాండ్లకు పరీక్షల సీజన్ తీరుగా ఉండేది అప్పటి కాలం ల. నడిజాము దిరిగినంక  ఓ రాత్రి , అంటే గోరుకొయ్యలు వంగినయంటేనే ఎడ్లను రాత్రి మేపుకు కంచెకు తీసుక పొదురు. ప్రతి రైతుకు ఒక అయిదారెకురాల కంచె ఉండేది. తెల్లారేదాకా వాటిని కంచేల కడుపునిండా మేపుకొనివద్దురు. ఇగ ఇంటికాడ తల్లులు తెల్లవారెటాళ్ళకు అన్నం కూర వండి గంపలల్లా వెట్టి తయారు గా ఉందురు. అటు కరకర పొద్దువోడుస్తున్నది అంటే ఇంటికి వచ్చిన మొగోళ్ళు మొఖాలు కడుక్కోని ఇంతదిని నాగండ్లకు కొడార్లు వేసు కొని చేన్లళ్లకు బైల్దేరుదురు. జొన్నపోతలకు కొందరు "గొఱ్ఱు" గట్టి పోస్తే కొందరు నాగండ్ల తోటి జొన్న పోత   పొసెటోల్లు . మా నాయిన ఐతే మాత్రం " గొఱ్ఱు' పోతే పోసేది. జడ్డిగమ్ కు మూడు రంద్రాలు ఉంటై . ఒక్కొక్క రంధ్రానికి ఒక కంక గొట్టం జతజేయబడి నాగటి సాలు వెంట ఇంచులోపట విత్తనం బడే తీరుగా ఉండేది గోఱ్ఱుపోత . పొద్దుగాల కట్టిన గొఱ్ఱు మధ్యాహ్నం పొంటెలు ఇడిసి మళ్ళా కట్టిండ్రు అంటే చీకటి అయ్యేదాకా జొన్న పోత సాగుతనే ఉండేది. "ముందో మందు " అంటా , జొన్న పోత మాది ముందు అయిపోయిందని చెప్పుకోవడాన్ని గొప్పగా అనుకుందురు. పసులను పాణం తీరుగా అరుసుకుందురు అదే తీరుగా పనిజేయించుకుందురు . పశువుల గొడ్డుచాకిరి మనుషుల మేధో, శ్రమ శక్తి కలగలిసి బంగారు పంటలు  పండించేవాళ్లు.  వానా కాలం ల అయితే గొడ్ల కొట్టం , గడ్డి పైకప్పు ఉరిసేది, గొడ్లు  ఉచ్చలు పోసేటియి .రోజూ పొద్దుగాల పెండదీసుడు పెద్ద గండం తీరు ఉండేది. ఉరిసిన నీళ్ళు , పోసిన ఉచ్చ ఎత్తి పోస్తుంటే నెత్తిల నుంచి , మొఖం మీద నుంచి , బొచ్చె దాకా  పెయ్యంతా  కారేడిది . నేను గూడా ఎన్నోసార్లు అట్లా ఎత్తిపోసిన . వాటికి చాకిరీ జేస్తే అన్నం దొరుకుతది అనేది ఆనాటి మా ప్రత్యక్ష అనుభవం , విశ్వాసం కూడా .కానీ ఇప్పుడు  ఆవుల ఆలన పాలన నుంచి మనిషిని దూరం జేసి , దుక్కిటెడ్లను ఎవుసానికి దూరం జేసిన పని పూర్తయింది.   ఎవుసానికి ఎడ్లు లెవ్, దొడ్లే ఆవులు లెవ్ . .  కానీ  ఆవులకు  పూజలు జెసి దండం బెడితే పుణ్యం వస్తదని , అది మన విశ్వాసం అని నీతి మాటలు చెప్పుతున్నరు పెద్ద పెద్దోల్లు .