Saturday, December 31, 2016

ఇంటిమీదెవుసమ్ 17

                                                                ఇంటిమీదెవుసమ్ 17

రఘోత్తమ్ రెడ్డి సార్ మిద్దె తోట చూసినప్పుడు, దాంట్లే ఒక్క సారికే అయిపోయే ఆకు కూరలున్నయ్ , ఎక్కువ రోజులు కాసే బెండ, బీర , సొర, కాకర, చెమ్మ, అలసంద, రకాలు ఉన్నయ్ , అట్లనే బొప్పాయి, జామ లాంటి పండ్ల చెట్లు ఉన్నయ్ వీటన్నింటితో బాటు రకరకాల పూల చెట్లు గూడా ఉన్నయ్. ఆకు కూరలు, కూరగాయలు, ఫల పుష్పాదులన్నింటి సమాహారమే మిద్దె తోట అయ్యింది.

అట్లనే ఒక మనిషి ఈ సమాజం లో ఉన్నడంటే అతడు  లేదా ఆమె ఎందరెందరితోనో కలిసి జీవన యానాం చేయవల్సి ఉంటుంది. వారి ప్రతి అడుగులో ఒక కొత్తదనం , ఆ కొత్తదనం లో ఎందరెందరిదో తోడ్పాటు ఉంటుంది . ఆ మనిషి అక్కడ దాకా చేరుకోవడానికి తన ప్రయోజకత్వమే అనుకోవడం అహంకారమే అవుతుంది. తోటివారు చేసిన తోడ్పాటును మరిచి పోతే మనిషి సమాజం లో ఇమడ లేక ఇబ్బందులు పడుతాడు.

ఇదే విషయాన్ని నిన్న పదవీ విరమణ పొందిన మా సోదరి రోజా చాలా సింపుల్ గా తన వీడుకోలు సందేశం లో చెప్పిన విషయాలు మీతో పంచుకోవాలని చెపుతున్నాను. తన ఉనికి కారణమైన తలిదండ్రులను స్మరిస్తూనే తన తోడబుట్టిన అక్క అన్నలు, చెల్లెల్లు,కట్టుకున్న భర్త, అతని కుటుంబ సభ్యులు, కన్నకొడుకులు, వారి భార్యలు, వారి పిల్లలు, తన వ్యక్తిగత కుటుంబ జీవనం సుసంపన్నం చేయడానికి ఎవరెవరు  ఎట్లా తోడ్పడింది, తన ఆటల్లో పాటల్లో చదువులో, సత్ప్రవర్తనలో ఒక్కరోక్కరు ఎప్పటి కప్పుడు తన ఎదుగుదలకు, తనను ఆనందంగా ఉంచడానికి ఎలా తోడ్పడింది మామూలు మాటల్లో చెప్పింది. అలాగే ఫ్యామిలీ ఫ్రెండ్స్, ఆత్మీయ మిత్రులు, ఉద్యోగ సహచరులు తన ప్రతి ముందడుగుకు ముండ్లు లేకుండా ఏరి న విషయాన్ని ఎంతో వినమ్రత తో చెప్పింది.

అయితే నిజంగానే ఇవన్నీ ఆమె చెప్పినంత సుహృద్భావ వాతావరణం లో సులభంగా ఆడుకున్నంత అలవోకగా జరిగి ఉంటాయా ఎవరికైనా ? అస్సలు జరుగదు. ఏ  మనిషికైనా  ఉండే సహజమైన అభిజాత్యం, ఇగో లు అడ్డు వస్తూనే ఉంటాయి. మనసులో, మనసుతో ,మనషులతో అనేకమైన సంఘర్షణలు జరుగుతుంటాయి.  మనిషి ఇంగితం, సహచరుల తోడ్పాటు ఆ సమస్యలనన్నింటిని అధిగమించ డానికి తోడ్పడతాయి.

మన మిద్దె తోటలో ఆకు కూరలకు , కూరగాయలకు , పండ్లకు రకరకాల చీడ పీడలు సోకుతున్నాయి. ఐనా వాటిని తొలగించుకొని అమృత తుల్యమైన ఆహారాన్ని మనం భుజీస్తున్నాము. ఆలాగీ మన సహచరులు మనతో మసలుతున్నప్పుడు చిన్న చిన్న పొరపాట్లు ఏవైనా చేసి నప్పుడు, అక్కరకు రాని పండు ముక్కను కోసివేసి తినదగింది తిన్నట్లు గానే మనకు బాధ కలిగించిన సందర్భాలను మరిచిపోయి వారి వలన మనం పొందిన ఆనందాలను యాది జేసుకుంటే జీవితం ఆనందమయం . అలా గాకుండా వారి వలన కలిగిన బాధలను  అదే పనిగా గుర్తు జేసుకొని గొడవలు పడితే అదే దుఖమయం. ఆమె అంత అలవోకగా చెప్పిన మాటల్లో ఇంత అంతరార్థం ఉన్నట్లు నాకు అర్థమైంది.

Friday, December 30, 2016

ఇంటిమీదెవుసమ్ 16

                                                      ఇంటిమీదెవుసమ్ 16

పాలకూర తింటున్న పురుగులకు  నీమాయిల్ గొట్టిన. దెబ్బకు పురుగులు సచ్చి ఊరుకున్నయ్ .  హమ్మయ్య ! పీఢా వొయింది. నేనింతగనమ్ తండ్లాడి తండ్లాడి పానం తీరుగ పెంచుకున్న పాలకూరను ఇగ దింటరా బిడ్డా ! ఆయ్ ! .

ఇయ్యాల చెప్పే ముచ్చట సదువు బడిల సంగతి కనుక సదువుకున్నోల్ల లెక్క మాట్లాడుకోవాలే గదా ! సరే అట్లనే మాట్లాడుకుందాం ! సరేనా !

ఈ రోజు మా సోదరి రోజా రెటైర్మెంట్ సభకు వెళ్ళిన. ఆమె సోషియల్ వెల్ఫేర్ రెసిడెన్షియల్ స్కూల్ ప్రిన్సిపాల్. విద్యార్థులు, ఉప్పాధ్యాయులు, బంధుమిత్రులు చాలా పెద్ద సంఖ్యలోనే హాజరైనారు. ఒక పండుగ వాతావరణం కనిపించింది పాఠశాలలో. ఆ సభను ఉద్దేశించి ఒక పూర్వ విద్యార్థి ఉపాధ్యాయ వృత్తి ప్రాశస్త్యాన్ని చాలా గొప్పగా చెప్పాడు. తమ తలిదండ్రులు తమకు మాంసపు ముద్దల్లాంటి దేహాలను  ఇస్తే ,  ఆ మాంసపు ముద్దలను ముద్దార తమ హృదయాలకు హత్తుకొని  మానవీయ మనీషులుగా తీర్చి దిద్దేది ఉపాధ్యాయులు అనీ చెబుతూ  ఇవ్వాళ అందరు గొప్పగా చెప్పుకుంటున్న సొసైటీ కార్య దర్శి గూడా ఒక ఉపాధ్యాయుని వల్లనే అంత గొప్పవాడు అయినాడని చెప్పి అక్కడున్నవారందరి ప్రశంశలు పొందాడు.

ఆ తర్వాత మాట్లాడిన సభాధ్యక్షులు ఆ మాటలకు  స్పందిస్తూ, ఆ అబ్బాయి మాట్లాడిన తర్వాత మా ఉపాధ్యాయులకు ఓహో మేము ఇంత గొప్ప వాల్లమా అన్న ఆలోచన కలిగి ఉంటుందన్నారు. ప్రస్తుతం తమ చుట్టూ ఉన్న పరిస్తితుల వలన మేము ఉపాధ్యాయులమ్ అని చెప్పుకోవడానికి నామోషీగా ఫీల్ అవుతున్నం .అవమాన భారాన్ని అదిమి పట్టుకొని ఆత్మ విశ్వాసం కోల్పోయి మర బొమ్మల వలె పిల్లలకు బోధిస్తున్నాము.  ఉపాధ్యాయుడంటే పాఠాలు చెప్పలేని వాడని, విలువలు లేని వాడని, సంపాదన లేని వాడని మొత్తంగా ఒక గౌరవ ప్రదమైన మనిషే కాదనే భావం సమాజం
లో  బలపడే విధంగా పాలకులు స్తిరీకరించారు.

ఒక విద్యార్హిని భవిష్యత్తులో నీవు ఎమౌదామనుకొంటున్నావని అడిగేతే , " నేను, ఐ పి ఎస్, ఐ ఏ ఎస్ , డాక్టర్ , ఇంజనీర్, అయితే పోలీస్ అంటున్నాడు గాని ఒక్క పిల్లవాడైనా నేను టీచర్ ను అవుతానని అనడం లేదు. ఎందుకు? కానీ నిజానికి ముఖ్యంగా ఏ సమాజానికి ఐనా ముఖ్యంగా ముగ్గురు తక్షనావసరంగా ఉంటారు. ఒకరు ఆకలికి అన్నం పండించే రైతు,రెండు  బార్డర్ పైన ఉండి అందరికీ భద్రతనిచ్చే సైనికుడు, మూడు జ్ఞాన నేత్రం తెరిపించి బతుకు దెరువు నేర్పే గురువు. కానీ ఇవ్వాళ ఆ వృత్తే చులకనై పోయింది. ఈ అబ్బాయి లాంటి వాళ్ళు ఇలా గుర్తు జేస్తే ఓహో మేము గురువులమే కదా అని గుర్తుకొస్తున్నది .

ఈ పరిస్తితి మారాలి. లేకుంటే ఈ బడులళ్లనుండి విలువలు లేని, సమాజాన్ని పట్టి పీడించే దొంగలు బైటికి వస్తారు. అప్పుడు ఈ రాజ కీయ నాయకుడు దేశాన్ని దోచుక తింటున్నాడని అన్నా, ఒక డాక్టరు కడుపులు కోసి ప్రాణాలు తీస్తున్నాడని అన్నా, ఈ ఇంజనీరు కూలిపోయే భవనాలు, ప్రాజెక్టులు కట్టి ప్రజల ఉసురు తీస్తున్నాడని అన్నా, ఈ బ్యూరోక్రాట్ పెద్ద లంచగొండి అని అన్నా. ఈ ఐ పి ఎస్ నకిలీ ఎంకౌంటర్లు చేసి ప్రజలను చంపుతున్నాడని గొంతు చించుకున్నా గోల చేసిన ప్రయోజనం ఉండదు. ఆదర్శవంతులైన ఉపాధ్యాయులకోసం, సమాజాహితమైన చదువుల కోసం నిజాయితీ గా కృషి జరుగలన్నాడు.

తమ సంతానాలకు పెద్ద పెద్ద చదువులు కొని పెడుతాము , ఆ వెంటనే వాళ్ళు పెట్టిన పెట్టుబడి పోను ఇబ్బడి ముబ్బడి గా లాభాలు తెచ్చే డబ్బు మిషన్లు గా ఎదుగాలని తలిదండ్రులు ఎంతవరకైతే  కోరుకుంటారో అంతవరకు ఈ  సమాజానికి శ్రేయస్కరం జరుగదు. తమ పిల్లలు ఏ వృత్తిలో స్తిరపడ్డా ఫరువా లేదు, ఎంత సంపాదించినా ఫరువా లేదు కానీ వారు మనుసున్న మనుషులు గా ఎదుగాలన్న బలమైన ఆకాంక్ష తలిదండ్రుల్లో వచ్చినప్పుడే ఏ సామాజానికైనా నిష్కృతి అని ముగించాడు.


Tuesday, December 27, 2016

ఇంటిమీదెవుసమ్ 15

                                                    ఇంటిమీదెవుసమ్ 15

ఈ సలి పాడుగాను పొద్దుగాల లేద్దామంటే ఓ దిక్కు  యేళ్ళు కొంకర్లు వోతున్నయ్ మల్లోదిక్కు మొక్కలు వంకర్లు వోతున్నయ్ . తోట కూర సరే, కోతిమీర గూడా సరే. కానీ పాల కూరనైతే పచ్చి సొప్ప తీరుగ మేస్తున్నయ్ పురుగులు. యే గా పురుగువట్టిన ఆకు కూరెట్ల వండుతరు , పురుగు పురుగు రాదా కూరంత అని ఇంట్లకే రానిస్తలేరు . ఇగ మిరుప శెట్లైతే పురాగా అన్నాలమే , ముడుసుక పోయిన ముక్కు మొఖాలతోటి వాటిని సూడనే బుద్దైతలేదు . ఒక్క టమాటా శెట్లు మాత్రం మొఖంగడుక్కోని పొడరేసుకున్నట్టున్నయ్ . సరే  , మెడకేసుకున్న పాము కరువక దప్పుతదా ? ఫలితం ఎదచ్చినా రైతుకు ఎవుసమ్ జేసుడు దప్పనట్టే మనసోంటోల్లమ్  ,మొదలు వెట్టుకున్న మొక్కల సాగైతే విడిచి పెట్టం గదా?

మా పక్కోళ్ళకు చెప్పున్టి, మనం కూరగాయలు కొనే అవసరం ఉండది, మనకే మస్తు కాస్తయి అని. నా తిప్పల జూసి వాళ్లెమి అడుగుత లేరు గని , కూరగాయలు కొనవోతే సిల్లర లేక జనం పాట్లు జూస్తుంటే , నాకే మా సిన్నప్పటి ముచ్చట యాదికి వచ్చింది. ఈ సలి కాలం ల మా ఊర్ల పొంటి పరికి పండ్లు  ,బొట్టుగ్గడ్డలు (మీద నల్లటి తోలు, లోపట పసుపు పచ్చటి మెత్తటి గడ్డ) ,  పల్లి కాయలు అమ్మచ్చేటియి . ఈ కాలం లనే ఇంటి నిండా అప్పుడే పండిన వడ్లు గూడా ఉండేటియి . మా అవ్వ ను గీమాలుదుము (బతిమాలుడు) . గొట్టే గుల్ల  (వెదురు బద్దల్తో చేసిన చిన్న బుట్ట) నిండా వడ్లు వెడితే , సరికి సరి అంటే ఎన్ని వడ్లు వెడితే అన్ని పరికి పండ్లు, అన్ని పల్లి కాయలన్న మాట. ఆ బుట్ట మూతి వెడల్పు ఉండేది. పైన శిఖరం ల వడ్లు ఎక్కువగా నిలువై కానీ పరికి పండ్లు మెత్తగ ఉండి చాలా ఎత్తు శిఖరం నిలిచేది. మేము పోటీలు వడి అగో ఆనికి ఎత్తు శిఖరం కోలిసినవ్ నాకు తక్కువ కోలిసినవ్ అని తకురార్ (తగవు ) వెట్టుకోని ఎక్కువ పండ్లు తీసుకుంటుంటిమి . వరి గోసినంక మెద ఏద్దురు . మెద ఎండినంక మోపులు గట్టి కల్లం లకు తెచ్చేటోల్లు. మాపటి బడి విడిచి పెట్టినంక మెద ఎత్తిన పొలం లకు పొయ్యి పోరాగాండ్లు అందరం పరిగే ఏరుకుందుమ్. ఆ పరిగే కంకులను నలిసి వడ్లు తయారు జేసుకొని కోమటి సత్తెయ్య దుకాణం లకు వొయ్యి వడ్లు ఇస్తే ఆయిన మాకు పిప్పరమెంట్లు, బోలు పేలాల ముద్దలు ఇచ్చేది .

పొద్దంత పని జేసినోళ్లకు కూడా ధాన్యమే కూలి గా ఇద్దురు . జొన్నలైతే విసురుకోని గడుక వోసుకుందురు , వడ్లైతే దంచుకోని దబ్బడ ,  లేకుంటే నూకల బువ్వ అండుకుందురు . అందుకనే కైకిలి , వడ్ల కంటే జొన్నలనే కొలువు మందురు . ఆ కైకిలి ధాన్యం ల నుండే ఉప్పు మిరుప కాయల కోసం కొన్ని సావుకారికి కొలిస్తే ఆయిన అడిగిన సామాను ఇచ్చేది. ఏగాని కొత్త లేక పోయినా రైతు కూలీలకు ఏడు గడిచేది. నగదు రహితం మనకు నాడే ఎరుక. కానీ మన బతుకులు మనల బతుకనియ్యకుంట మన బతుకులు బతుకులే గావనీ , మోటు గాళ్ళు మీరని మొమాటం బెట్టి  తిండ్ల దగ్గెర నుంచి బండ్ల దగ్గెరిదాకా మనది గాని బతుకులను అలువాటు జేసి మార్కెట్ మట్టుకు (గుంజ, ఇంగ్లీష్ ల పోల్ ) మమ్ముల గట్టేసి , మమ్ముల రానియ్య కుంట పోనియ్య కుంట రాజిర్కం జేస్తున్నరు . అరె ఆ రాజీర్కాల కాలం ల అయినా మేము తయారు జేసుకున్నది మేము తింటుంటిమి . మేం ఏం దినాలెనో ఎంత దినాలెనో ,  నువ్వే నిర్ణయం జేస్తవ్  , మేము ఏమి తాగన్నో నువ్వే జెప్పుతవ్ . మాకు ఎంత కూలో నీదే నిర్ణయం. అండ్ల మళ్ళా రోజు కు ఎంత ఖర్చు జేయన్నో గూడా నిర్ణయం నీదే . ఇగ ఈ దేశం ల మేమేందో మాకైతే ఏమీ సముఝైత లేదు.

Friday, December 23, 2016

ఇంటి మీదెవుసమ్ 14

                                                      ఇంటిమీదెవుసమ్ 14


ఎన్ని ఇకమాతులు జేసినా అస్ నీ ! అటేటే , అంటానయి మొక్కలు గాని కాసంతన్న పండ్లిగిలిత్త లెవ్ ,పగులవడి నవ్వకుంటే మానాయే గాని అన్నా సుత ! పాసిపోయిన మొఖాలేసుకొని మొక్కలన్నీ అట్లనే బిర్రబిగుసక పోయ్యున్నై . ఎందుకీటికి గింతనన్న నెనరు లేకపాయే , నేను ఇంత పోదన జేస్తున్న గూడా అని మనుసు మదన వడుతున్నది . పాయే నెల రోజులు గడిచి పాయే . నీ మిద్దె తోట ఎట్లున్నదో సూద్దామని దోస్తులు రావట్టిరి . . ఇయ్యాలనే మా సుబ్బా రావ్ సార్ గూడా వచ్చిండు హన్మకొండ నుంచి. కానీ సూడ వొతే ఏమున్నది , ఊరి బైటి బోడ గుట్టల తీరుగ  కాయ లేని పువ్వు లేని కాకిరి బీకిరి శెట్లు . ఒక్క సారి మళ్ళా సిన్నప్పటి ఎవుసమ్ ముచ్చట యాదికి దెచ్చుకున్న.


కరీంనగర్ జిల్లా మంతెన మాదేపూర్ తాలుకాల ఉత్తరం దిక్కు గోదావరి నది పడుమటి నుండి తూర్పుకు పారుతుంటడి , మరో దిక్కు మంతెన మాదేపూరాన్ని వేరుజేసుకుంట మానేరు నది దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి పారుతుంటది .ఒక వైపు కాటారం మండలం దామెరకుంట, మరో వైపు చెన్నూరు మండలం పొక్కూరు వద్ద మానేరు గోదావరి నదిల కలుస్తది .  అప్పట్ల ఇవి రెండూ  ఏడాదొకి పెన్నెండు నెల్లూ పారుతూనే ఉండేటియి తియ్యటి నీళ్ళ తోటి. దసర పండుగు వరకే   తెల్లజొన్న పోతలు అయ్యేది. అప్పుడు అంతా తెల్ల జొన్న చేన్లే . సత్తెపు పంట అందురు. ఒక్కొక్కటి ఇసుర్రాల్లంత ,  ఇసుర్రాల్లంత పెల్లలు , ఆ  పెల్లల్ల జొన్నలు వొస్తే , వానలు పడ్డా పడక పోయినా సల్ల ముంతలంత సళ్ళముంతలంత కంకు లు వెట్టేటియి కర్రలన్నీ. ఇగ నీళ్ళ వసతి ఉన్న కాడ మక్కజొన్నలు వేద్దురు . అప్పుడు మా ఉర్లే నాలుగు కుటుంబాలకే బావులు ఉండేటియి. ఈ రెండు నదుల నడుమ భూమి ఎండ గొడితే బర బర , వాన గొడితే బుర్ద, బుర్ద, . అయితే మా బాయి కి మోట వెట్టి మా నాయిన అప్పుడు మా ఊల్లే కొత్తగా మక్క జొన్నలు పెట్టిండు. మక్క జొన్నలు తియ్యగ ఉంటయని అవి తింటే వాతం అని వ్యవసాయ కూలీలు కైకిలికి (కూలికి ) మక్కలు తీసుకోక పోదురు . అప్పటికి మక్క జొన్న సాగు అధునాతనమైందన్న మాట .


ఇత్తునాలు మా నాయిన పుట్టినూరైన కల్వచెర్ల ( కమాన్ పూర్ మండలం ) నుండి తెచ్చిండట . సంకరం కాని విత్తనాలు , సారవంతమైన నేల ల సాలినంత పశువుల ఎరువు వేసిన భూమిల విత్తనాలు నాటేది . ఇక్కడ కూడా పెద్ద పెద్ద పెల్లలు ఉండేది. గోడ్డండ్లు వట్టి పెల్లలను మెత్తగా నలుగ గొడుదుము . అట్లా మెత్తగైన నేలల జానేడు జానేడు దూరం ల ఒక్కొక్క గింజ నాటుదుము . నాటినంక పాయలు దీసి ఓరలు గుంజి , కాలువలు జెసి నీళ్ళు గట్టెటిది . తెల్లారంగా పుంజులు గూసే యేళ్లకు మోటలు గడితే బాయిల నుంచి గోరెచ్చటి నీళ్ళు మోట బొక్కన నిండా వచ్చేటియి . మోట గొట్టుడు షురూ అయినంక కాలువ సాగే వరకు ఉడుకుడుకు మోట నీళ్ళ తోటి మొఖం గడుక్కోని , గప్పుడే సంటి నుండి మా నాయిన విండిన నురుగులు గక్కే గోరెచ్చటి  పాలు , ఇత్తటి పాల సర్వల నుంచి కంచు గిలాసల , గిలాస నిండ వొసిత్తే , కమ్మగ దాగి పెయ్యంత యెచ్చ జేసుకొని అగో గప్పుడు గాని నీళ్ళు గట్టెతందుకు మక్క తోటలకు పోక పోదుము .


మక్క పెరటిల ఉన్న పెల్లలు ఒరుసుక పోయి కాళ్ళ యేళ్ళ కు నెత్తుర్లు గారేది అప్పుడప్పుడు. మక్క కర్రల మీద రాత్రి కురిసిన మంచు తోటి  తడిసిన మక్క కర్రల ఏనెలు,  సెంపల పొంటి ఒరుసుక పొయ్యి బగ బగ మండుతుండే సెంపలు . పెల్లల కింద బతుకు జీవుడా అని దాక్కొనున్న తేలు పిల్లల్లు మోట నీళ్ళు తాకంగానే పెల్లల్ల నుంచి బైటికి వచ్చేటియి . అప్పుడప్పుడు కాళ్ళ పొంటి మీదికి ఎక్కేటియి .దెబ్బకు సలి దెంక పోతుండే .  తేలు కుట్టినట్టు మాత్రం యాదికి లేదు. అంత కస్ట పడి పంట దీసిన మనం గీయింత పడావు జేసె ఫలితం రాక పాయే గదా అని నీరస పడితే యెట్లా అని నాకు నేనే సమ్జాయించు కుంటున్న .


Thursday, December 22, 2016

ఇంటిమీదెవుసమ్ 12

                                                               ఇంటెమీదెవుసమ్ 12

ఇంటిమీదెవుసమ్ ల ఇత్తునాల్ వెట్టి నెల రోజులకచ్చింది. ఆకు కూరలు కంచం ల కొచ్చినయ్ గాని తీగ జాతులింకా తీగ సాగుత లెవ్. ఈ సలి కాలం పాపం వాటిని సాగనిస్తలేనట్టున్నది . ఓ తీగ సాగుతున్న ముచ్చట జెప్పుత సదువుండ్రి .

ఎవుసమ్ 10 సదివినంక చాలా మందే మాట్లాడిండ్రు. మా పిల్లలిద్దరు కూడా దక్కన్న రాజ్యం నుంచి సంబుర పడుకుంట వాళ్ళకు ప్రకృతి తోనున్న సంబంధం గురించి  రాసిండ్రు. అట్లనే మా పెద్దల్లుడు బుర్ర తిరుపతి గూడా రాసిండు. రఘోత్తమ్ రెడ్డి సారు తిరుపతి మీద కైతికాలు గూడా రాసిండు. ఈ సిల్ సిలా (పరంపర) మీద గూడా మనం రాయొచ్చు అని రఘోత్తమ్ రెడ్డి సార్ చెప్పిన తర్వాత ఇయ్యాల ఇదే ముచ్చట జెప్పుదామని రాస్తున్న.

చెప్పిన గదా! మాదో చిన్న పల్లెటూరని, పంట పొలాలున్న ఎవుసమ్ దార్ల కుటుంబమని. మా నాయిన తెలివి తోటి నన్ను డిగ్రీ చదివిచ్చిండు,దాంతోటి బడి పంతులు నౌకరొచ్చింది ఉన్నూరి పక్కన్నే. బడి, ఇల్లు ఎవుసమ్ నా ప్రపంచం.  పిల్లలను సేను సెలుకల పొంటి తీసుక పోతుంటి. భూముల గురించి పంటల గురించి వాళ్ళకు చెప్పేటోన్ని . సమాజం లో అనేక మార్పులు జరుగుతుంటాయి. మనం  నడిచి వస్తున్న దారి నేర్పిన అనుభవం  మేరకు  మనం వాటికి అనుకూలంగానో  ప్రతికూలంగానో మనిషిగా మాట్లాడకుండా ఉండలేము. అట్లా మాట్లాడి నందుకే ఒక్క నూకుడు నూకుతే ఇగో ఇట్లా కరీంనగర్ ల వచ్చి పడ్డ. ఇక్కడికి వచ్చినంక గూడా బడి, సంఘం అంట బాగనే తిరిగిన.  పిల్లల చదువుల గురించి పెద్దగా పట్టించుకున్నది ఏమి లేదు. కానీ సమయం చిక్కినప్పుడల్లా వాళ్ళను చుట్టూ కూచుండ బెట్టుకొని మా ఊరి ముచ్చట్లు, మా నాయిన కాలం నాడు వాళ్ళు కుటుంబాల కోసం ఎట్లా కస్టపడేదో , నేను గూడా ఐదో తరుగతి కాంగానే చిన్నతనం ల మా ఊరు నుంచి మంతెన కు వచ్చి వండుక తినుకుంట ఎట్లా ఇబ్బంది వడి సదువుకున్ననో చెప్పుతుంటి. నాకు వచ్చే జీతం  ఎంతో గూడా చెప్పేటొన్ని. దీంతో నా పిల్లలు ఎప్పుడు గూడా నాకు ఇది గావాలే అది గావాలే అని నన్ను ఒక్క నాడు గూడా ఇబ్బంది పెట్టక పొదురు . ( ఇప్పటి పిల్లల సంగతి జూస్తే అస్సలు పొలికే లేదు) .

ఓ సారి మా పెద్దోడు నేను మంతెన పక్కనున్న గోదావరి  ఔతలి ఒడ్డుకున్న మా అక్కోల్ల ఊరు పౌనూరుకు పోయినమ్. బాగా వర్షం పడ్డది. మేము తిరిగి మంతెనకు రావాలే . గంగోడ్డుకు వచ్చేవారకు గోదారి నిండుగ పారుతున్నది . మావోని ప్రశ్నలు జూడాలే ! ఈ నీళ్ళు ఎక్కడియి, వానన్టేంది , నీళ్ళు  ఎందుకు అటు ఉరుకుతున్నయి , ఇటెందుకు ( వెనుకకు ) రావు. నీళ్ళ మీది నుంచి మనం ఎదుకు నడిచి పోలేము, ఓడ అన్టేంది , అండ్లెక్కితే ఎందుకు మునుగమ్ మరి, ఇట్లా అనేక ప్రశ్నలు . ఓపికగా ఆన్నింటికి జవాబు చెప్పి ఇంటికి వచ్చినం . పిల్లలు వాళ్ళల్లో వాళ్ళు ఏమ్మాట్లాడుకున్నారో గాని అబ్బా! మా నాన్నకు తెలిసినంత  ఈ బూమ్మీద మరెవ్వనికి తెలువది అన్న అభిప్రాయానికి వచ్చినట్టు ఆ తర్వాత నా చిన్న బిడ్డ జెప్పితే నాకు అర్థమయింది. ఎవ్వరికైనా నాన్నే తొలి గురువు అని ప్రాక్టికల్ గా నాకు అప్పుడు అర్థం అయింది. నా చిన్న బిడ్డ జవహర్ నవోదయ చొప్పదండి లో చదువుకునేది. ఆమెను ప్రోత్సహించే కొరకు చదువు, ప్రవర్తన, విలువల గురించి నాకు తోచినప్పుడల్లా ఉత్తరాలు రాస్తుండే వాణ్ని . ఆ ఉత్తరాలను తాను ఒక్కతే గాకుండా మిత్రులందరితో కలిసి చదువుకొనేదాట . మొన్న జులై నెలలో నేను తన వద్దకు పోయినప్పుడు ఆ విషయం గుర్తు జెసి ఆ ఉత్తరాలు ఇప్పటికీ తన నగల తో బాటుగా దాచుకున్నానని చెపితే నా కళ్ళల్లో నీళ్ళు ఊరినై .

రెన్డేండ్ల  కింద ఒక సారి నేను మా చిన్నోని దగ్గరికి పోయిన . అప్పటికి వాణ్ని చూడక మూడేన్ద్లు అయితాంది . . వాణ్ని చూడంగానే ఎక్కణ్ణుంచో చెప్పరాని దుఃఖం ముంచుకొనచ్చింది , వాణ్ని పట్టుకోని కడుపుల సొద కరిగి పోయేదాకా ఏడ్చిన . వాని కళ్ళల్లో గూడా కన్నీళ్లు. ఈ నీళ్లూరుడు కరిగి పోవడాలు లేకుండా ఉంటే మనుషులు మంచుగడ్డల్లాగా బిర్ర బిగుసుకొని ఉంటే మానవ నాగరికత ప్రేమ ఆప్యాయాలతో ఇలా సజీవ స్రవంతి లాగా ఉండజాలదేమో . మనుషుల మధ్యన ఈ సంబంధ బాంధవ్యాలు , ప్రేమానురాగాల పెనవేత ఎంత బలంగా ఉంటే కుటుంబ సంబంధాలు అంత బలంగా ఉంటాయి. కుటుంబాల వ్యవస్త ఎంత బలంగా ఉంటే సమాజాల జీవన శైలి అంత బలంగా ఉంటుంది. కనుక మనిషి ప్రథమంగా తనను తాను ప్రేమించుకోవాలంటే తాను ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. అందుకు అవసరమైన ఆహారం, శారీరక శ్రమ చేయాలి. తనతో మొదలిడిన ప్రేమ తన పరిసరాలను , పక్కవాళ్లను నచ్చుకుంటూ , మెచ్చుకుంటూ విశ్వ వ్యాప్తం కావాలని ఆశిద్దాం.!

ఇంటిమీదెవుసమ్ 8&9

                                                          ఇంటిమీదేవుసం 8 & 9 .

ఈ రోజు వెల్డింగ్ జేసిన నిలువు పందిరి పోల్స్ ఇంటికి తీసుక వచ్చిన. మొత్తం 6 పోల్స్. ఒక్కొక్కటి 9 ఫీట్ల ఎత్తు . పైన బొమ్మ లాంటిది ఏదైనా పెట్టేతందుకు అడ్డంగా ఒక ఫీట్ ముక్కను వెల్డింగ్ చేయించిన. దీనికి గాను, ఇనుము ఖరీదు, 1800/ రూ : వెల్డింగ్ కు 700 కలిసి 2500 రూ: అయినయి. పోల్స్ పైకి తీసుక వెళ్ళిన తర్వాత పేయింట్   వేసి గాని గోడకు బిగించడం కుదురదు అని ఆలోచించుకుంటూ గతం లో ఎట్లా ఉండే ఇప్పుడు ఎలాంటి పరిస్తితి వచ్చిందీ అని ఒక్క సారి యాబై ఏండ్ల కిందటి  గత అనుభవం లోకి వెళ్ళిన.

మా ఊరు పాత కరీంనగర్ జిల్లా మహాదే పూర్ తాలాకా ధన్నవాడ. మా బంధువులు మహాముత్తారం లో కూడా ఉండేటోల్లు . అప్పుడప్పుడు బంధువుల ఇండ్లళ్ళకు ఎడ్ల బండి మీద పోతుంటిమి. అట్లా మహాముత్తారం  పోయేటప్పుడు మా ఊరు దాటంగానే చిన్న చిట్టడివి వచ్చేది. కారెంగా పోరుకలు, కోడిశే పోరుక అక్కడక్కడ తునికి చెట్లు పాల చెట్లు కనిపించేటియి . ఆ తర్వాత కొత్తపల్లి, మొలుగుపల్లి దాటిన తర్వాత అడివి వచ్చేది. ఆ అడివిల నుంచి పోతుంటే నడీ అడివిల ఎక్కడనైతే చెట్లు ఉండక పొయ్యేదో అక్కడ ఒక చిన్న ఊరు ఉండేది. అంటే అప్పుడు ఒక ఊరు కోసం అడివిని నరికి ఊరు పొందిచ్చుకుందురు . ఇండ్లంటే పెద్ద దూలాలు మొగురాలు ఉండేటియి  కాదు. పెండెలు అనే వాళ్ళు. పెండెలు అంటే మనిషి దండ దొడ్డు ఉండే చెట్ల కొమ్మలు. వాటితోటే ఇల్లు కట్టుకోని చుట్టూ పంజర పోరుక తోటి దడి పెట్టుకొని ఆ దడి కి చుట్టూ ఎర్ర మట్టి మెత్తి మీది నుంచి పూత పూద్దురు . ఎండాకాలం వేడి , దగడు గాలిరాకుంట సలి కాలం అయితే సలి వెట్టకుంట . పై కప్పు ఏమో మోతుకాకు, లేకుంటే తేకుటాకు పూసుకు ఆకుల  తోటి కప్పుదురు . కొంచెం ఉండగలిగినోళ్లయితే కోపిరి గడ్డి కప్పుదురు. ఆ ఇండ్లు సలి కాలం ల వెచ్చగ , ఎండా కాలం ల సల్లగా ఉండేటివి .అంత కంటే ఎక్కువ అడివిని వాళ్ళు నరుకక పొయ్యేటోల్లు . అడివిని కాపాడేది నిజంగా  ఆ ఊరు వాళ్ళే అయి ఉండేది.కానీ అడివి నరుకుతున్నారని వాళ్ళ మీద కేసులు అయ్యేటివి.  ఆడివికి కాపల ఉండే జంగలాత్ అధికారులే అడివిని పెద్ద పెద్దోళ్ళకు అమ్ముకుందురు.

అట్లా చుట్టూ అడివి నడుమ ఉర్లు ఉండే పరిస్తితి నుండి నాగరికత మనుషులకు అసలు అడువన్నదే లేకుండా  కనపడకుండా జేసె గదా అని ఆలోచిస్తుండగానే ,  అడివంటే అన్నం అని యాదికి వచ్చింది. అప్పుడు ఆడివికి పోతే తునికి పండ్లు, పాల పండ్లు, పరికి పండ్లు, బలుసు పండ్లు,మొర్రి పండ్లు, మస్తుగా దొరికేటియి . మొర్రి పండ్లను తిన్నంక ఎండబెట్టి పలుగ కొడితే సారె  పప్పు వచ్చేది. సణ్ణే గడ్డలు, బొట్టుకు గడ్డలు, దామెర గడ్డలు , పసుపు గడ్డలు, బెల్లం గడ్డలు, ఇట్లా అనేక రకమైన గడ్డలు దొరికేటియి. వాటిల కొన్నింటిని ఉడుక వెట్టుకొని తింటే మరికొన్నింటిని మంటల వేసి కాల్చుకొని తిందుము . మందు మాకు లేని సచ్చమైన తిండ్లు అప్పటియి. ఆహార సేకరణ దశ నుండి ఆహార ఉత్పత్తి దశకు వచ్చేవారకు పెట్టుబడి వచ్చింది.  దాంతో బాటే లాభం కోసం రకరకాల మోసాలు, వేషాలు వచ్చి చేరినయి .

నాడు ఇసొంటి బీర శెట్లు , పోట్ల, దోస, దొండ , కాయల కోసం భూమి మీదనే , అడివి నుండి పందిరి గుంజలు కొట్టుకోని వచ్చి పందిర్లు వేసుకునే టోల్లమ్ . అటువంటిది ఇప్పుడు ఇండ్ల పైకప్పుల మీద ఇనుప పైపుల తోటి నిలువు పందిర్లు వేసుకుంటున్నం. మనుషుల అత్యాశ, ప్రకృతికి శాపం అవుతున్నది.

ఇంటిమీదెవుసమ్ 11

                                                                ఇంటిమీదెవుసమ్ 11

మా సర్కస్ రింగ్ మాస్టర్ ( ఎనుకటి మా పెద్ద సారు తీరుగ ) కొరడా చడేల్ మనిపిచ్చిండు. అర్రెర్రే ఎనుకబడి పోతినా అని పొద్దుగాల యోగాసనాలు కాంగానే ఇగో ఇట్లా మొదలువెట్టిన . .ఇయ్యాల ఎవుసమ్ పని గూడ లేదు. ఈ సలి మంచు జెయ్యంగా తడి ఎక్కువై తున్నదని మడులను ఆరవెట్టి తవుటమ్ బెట్టిన  . ఇండ్ల ఈ కంప్యుటరొకటి సతాయిస్తున్నది ..

మా చిన్నప్పుడు మంతెనలకు ఓ సర్కస్ వచ్చుండే. అండ్ల రింగు మాస్టర్  గుండ్రటి సర్కిల్ ల హంటర్ వట్టుకొని ఉండేటోడు . తెల్లటి , ఎర్రటి , నల్లటి నాలుగైదు గుర్రాలు పరిగెత్తుకుంట వచ్చేటియి . రింగు మాస్టర్ హంటర్ చడేల్ మని కొట్టంగనే రింగు బయిట ఉన్న కర్ర ట్రాక్ మీది నుంచి జోరు తోటి గుర్రాల ఉరుకుడు మొదలయ్యేది. ఒక పొట్టి గుర్రం ట్రాక్ మీద కాసేపు ఉరికినట్టు జేసి రింగు మాస్టర్ తనను చూడనప్పుడు ట్రాక్ దిగి కింది నుంచి ఉరికేది . రింగు మాస్టర్ హంటర్ దీసుకోని దానెంట వడంగానే  ఆయనకు అందకుంట ముందుకు ఉరికి పోయి  ట్రాక్ ఎక్కేది. అది మళ్ళా మళ్ళా అట్లనే జేసేది . మేం పొరగాండ్లమంతా ఆ దొంగ గుర్రం ఎప్పుడు దిగుతదా అని చూసుకుంట అది ట్రాక్ దిగంగానే ఓ ఓ అని మొత్తుకుందుం . మా లొల్లికి హంటర్ మాస్టర్ వచ్చేకంటే ముందే అది ట్రాక్ ఎక్కేది.  దిగేది , మొత్తుకొంగనే ఎక్కేది మాకది ఓ గొప్ప ఆనందమిచ్చిన గుర్రం, పోరగాండ్ల ఆట.  తర్వాత తేలింది మాకు , పొల్లాగాండ్లను రప్పించే తందుకే ఆ గుర్రానికి అట్లా తర్ఫీద్ ఇచ్చిండ్రని.

నిన్న రఘోత్తమ్ రెడ్డి సార్ తోటి మాట్లాడిన తర్వాత రాసేది రాయవల్సింది చాలా ఉన్నదని  మల్లోసారి యాదికి వచ్చింది. మేము గూడా ఆకుల భూమయ్య సారుతోటి చాలా సార్లు చెప్పేటోల్లమ్ మీరు రాయండి సార్, రాయాలి సార్  అని. ఎందుకంటే చాలా సందర్భాల్లో ఆయన చాలా విషయాలు బిగ్ బ్యాంగ్ థీరి నుండి మొదలువెడితే దైవ కణం దాకా అరిటీ పండు ఒలిచి పెట్టినట్టు చెప్పేటోడు . ఆయన్ను మేమంతా నడిచి వస్తున్న పుస్తక భాండాగారం అందుము.ఆయన చెప్పే విషయాలు చాలా అథారిటేటివ్ గా సైంటిఫిక్ గాఉండేటియి . మీరు చెప్పేవి అన్నీ రికార్డ్ అయితే సమాజానికి చాలా ఉపయోగం అని మేము ఆయనతో అనేక మార్లు అనే వాళ్ళం .  రాద్దామ్ రాద్దామ్ అని చెప్పేటోడు. కానీ ఎల్లుండి డిసెంబర్ 23 న ఆయన 3 వ వర్దంతి.